Tại Nga, 65% trường hợp ngộ độc nặng là do thuốc. Tại Mỹ hàng năm ngộ độc thuốc cướp đi sinh mạng của 100.000 người và 2,2 triệu người khác có những biểu hiện chịu tác dụng có hại của thuốc. Ở Việt Nam, ngộ độc thuốc đang ngày càng gia tăng, đặc biệt đe doạ đối tượng là trẻ em. Làm cách nào để việc sử dụng thuốc không gây ảnh hưởng đến những người thân trong gia đình bạn.

1. Ngộ độc thuốc là gì?

Là tai biến ngộ độc trong quá trình sử dụng thuốc, có thể do không biết sử dụng, do nhầm lẫn, dùng quá liều, dùng không đúng cách gây những tác hại nghiêm trọng.

Hãy cẩn thận khi sử dụng thuốc đặc biệt là đối với trẻ nhỏ. Ảnh minh họa

2. Nguyên nhân

Có nhiều nguyên nhân khiến ngộ độc thuốc đang ngày một gia tăng. Nguyên nhân phổ biến là việc tự dùng thuốc không theo kê đơn của bác sĩ, nghe theo lời mách mà tìm mua thuốc đông y không rõ nguồn gốc xuất xứ. Sau đó là các nguyên nhân như tự tử bằng thuốc, nhầm lẫn giữa các loại thuốc, dùng quá liều...

Với trẻ em, nguyên nhân chiếm tới 46% các trường hợp  ngộ độc thuốc là cha mẹ cho trẻ uống thuốc đông y không có nguồn gốc xuất xứ  nhằm giúp tăng cân, chóng lớn. Điều này rất nguy hiểm vì rất nhiều thuốc đông y được bào chế không qua kiểm nghiệm, các thành phần thuốc không rõ ràng. Thậm chí ngay cả những loại thuốc điều trị được bệnh nhưng tác dụng phụ với trẻ em lại rất nguy hiểm.

Sau đó là do người lớn bảo quản thuốc không an toàn làm cho trẻ tò mò, uống thuốc dẫn đến ngộ độc (chiếm 28%). Tiếp đến là cha mẹ cho trẻ uống nhầm thuốc. Hoặc do trẻ vị thành niên tự tử bằng thuốc. Trẻ vị thành niên thuộc nhóm tuổi đang phát triển mạnh về tâm sinh lý, một số trẻ do thiếu sự quan tâm của gia đình, cộng đồng nên thường thiếu hiểu biết trong việc giải quyết, vượt qua các khó khăn trong cuộc sống hay học tập và trẻ thường tìm đến tự tử như là một biện pháp giải thoát.

Ngoài ra, ở nước ta quản lý nhóm thuốc an thần - gây ngủ (nhóm thuốc câm bày bán tự do) rất lỏng lẻo đây cũng là nguyên nhân khiến ngộ độc thuốc gia tăng.

3. Triệu chứng của ngộ độc thuốc

Các triệu chứng ngộ độc thường xuất hiện sau 30 phút nếu dùng thuốc tiêm, sau 1-2 giờ nếu thuốc uống. Nhưng cũng có trường hợp ngộ độc tích luỹ thường xuyên gây khó thở, khó ngủ, gầy yếu dần.

Triệu chứng của ngộ độc thuốc khác nhau từng giai đoạn:

Ở giai đoạn kích thích: người bị ngộ độc thuốc thường khó thở, ngứa họng, ngứa mũi. Nhịp thở có thể nhanh hoặc chậm hơn tuỳ thuộc vào từng loại thuốc. Hơi thở có thể có mùi thuốc. Huyết áp có thể hạ xuống 0, không đo được hoặc cao đột ngột. Nhịp tim không đều, ngắt quãng.

Về thần kinh: người bị ngộ độc có thể nhức đầu, chóng mặt, hoa mắt. Trường hợp nặng có thể bị co giật, hôn mê.

Về tiêu hoá: Người bệnh có thể bị nôn mửa, khô miệng, đau bụng, tiêu chảy.

Ở giai đoạn ức chế thần kinh, người ngộ độc thuốc có thể ngừng thở, tím tái, chân tay lạnh, truy mạch, đồng tử mở to, có thể dẫn đến tử vong.

4. Sơ cứu:

Nếu phát hiện người bệnh ngừng thở phải hô hấp nhân tạo

Với trường hợp ngộ độc qua đường uống cần loại bỏ chất độc bằng cách gây nôn, có thể móc họng, đè lưỡi, hoà nước muối thật đặc cho uống hoặc uống siro Ipeca để gây phản xạ nôn.

Hỏi nạn nhân về loại thuốc đã uống, mang theo mẫu của loại thuốc đó và đưa bệnh nhânn đến bệnh viện.

5. Hậu quả của ngộ độc thuốc:

Với những loại thuốc có tác động lên hệ thần kinh trung ương thì dễ để lại những hậu quả lâu dài ngay cả khi được cứu sống vẫn có thể bị liệt trung tâm hô hấp, viêm phổi...

Đối với một số loại thuốc có thể gây hoại tử tế bào gan, phù phổi cấp...

6. Phòng tránh:

-Phải dùng thuốc theo đúng đơn kê của bác sỹ cho mỗi lần khám. Không dùng đơn thuốc trong lần khám trước hay đơn thuốc của trẻ khác hay của người lớn cho trẻ. Vì mỗi bệnh và mỗi đối tượng cần uống thuốc với một liều lượng khác nhau.

-Cần có tủ thuốc để bảo quản cẩn thận. Thuốc cần được cất trong lọ kín với bông chống ẩm và nút chặt và có nhãn mác ghi tên thuốc, hạn sử dụng rõ ràng nhằm tránh hiện tượng thuốc biến chất và sử dụng nhầm thuốc. Thuốc phải được cất giữ xa tầm tay trẻ để tránh việc trẻ tò mò tự ý lấy thuốc uống.

-Không nên uống thuốc không rõ loại, không rõ nguồn gốc xuất xứ, đặc biệt là các loại thuốc đông y bán dạo. Không chữa bệnh qua truyền miệng, mách thuốc...