“Những Tập đoàn, TCty nhà nước lớn được coi là “anh cả đỏ” của nền kinh tế mà tiền làm ra một năm không đủ trả nợ, thử hỏi làm sao mà giữ được vai trò chủ đạo để giữ ổn định kinh tế đất nước?”

ĐB Nguyễn Đức Kiên đã đặt câu hỏi như vậy trong phiên thảo luận tại hội trường về quyết toán NSNN năm 2006, sáng qua (10/5).

ĐB Trần Du Lịch (HCM) phát biểu tại Quốc hội

Tiền DNNN làm ra không đủ… trả nợ!

ĐB Nguyễn Đức Kiên dẫn chứng từ báo cáo quyết toán NSNN năm 2006: Năm 2006 các doanh nghiệp nhà nước đã vay hơn 48.000 tỷ đồng để đầu tư phát triển sản xuất, nhưng làm ra chỉ 42.000 tỷ đồng. “Được Nhà nước rót vốn và chiếm đến 60% tổng đầu tư xã hội, nhưng làm ăn kém hiệu quả và thua lỗ. Tôi cho rằng cần nhanh chóng sắp xếp lại các doanh nghiệp này”-Ông Kiên nói. 

ĐB Kiên cũng kiến nghị cần xem lại nguồn vốn vay ưu đãi dành cho 14 liên doanh sản xuất ô tô có tương xứng với sự đóng góp của họ không? Dẫn chứng một loại xe của Toyota ở  các nước chỉ bán 18.000-25.000 USD, nhưng ở Việt Nam bán tới 50.000 USD, ông Kiên đề nghị: “Bộ Tài chính và Công Thương phải xem lại chiến lược sản xuất ô tô áp dụng 15 năm qua. Sao ô tô trong nước làm ra rất nhiều, nhưng giá lại cao ngất ngưởng?”.

Đồng tình với quan điểm này, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Lê Quốc Dung (ĐBQH Thái Bình) băn khoăn việc  trong các khoản chi vượt dự toán (và bội chi) thì một phần khá lớn dành cho các tập đoàn kinh tế, tổng công ty nhà nước. “Chi là cần thiết, nhưng phải xem lại việc các doanh nghiệp sử dụng tiền vào đúng mục đích vào lĩnh vực chính không. Chứ cứ đầu tư vào những lĩnh vực không phải trọng tâm ngành nghề chính thì rất đáng lo ngại”-Ông Dung kiến nghị.

Vì sao kết quả thực hiện kiến nghị của kiểm toán thấp? Theo báo cáo của Kiểm toán Nhà nước về quyết toán NSNN năm 2006, cơ quan này đã phát hiện và kiến nghị xử lý, thu hồi các khoản như: tăng thu NSNN (2.763 tỷ đồng), giảm chi NSNN (1.245 tỷ đồng), nợ đọng thuế tăng thêm (413 tỷ),  phải nộp và hoàn trả NSNN (5.404 tỷ)… Tuy nhiên đến nay, các bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp mới thực hiện kiến nghị được khá thấp. Về điều này,  Bộ trưởng Tài chính Vũ Văn Ninh (ĐB Nam Định) trong phát biểu của mình cho biết: “Ở cơ quan Trung ương chủ yếu dựa vào các dự án đầu tư, hiện nay, giữa các cơ quan kiểm toán, thanh tra với các chủ đầu tư đang có thảo luận để làm rõ. Kết luận như vậy nhưng nhiều chủ đầu tư đang giải trình...”. Về việc nợ đọng thuế, thì thực tế “vẫn còn những khoản nợ đọng từ lâu không có khả năng thu hồi được, liên quan đến các vụ án kinh tế hoặc các doanh nghiệp “ma” tìm không ra địa chỉ, vẫn cứ bị treo, điều đó có những liên quan đến cơ chế chính sách từ xa xưa để lại, chưa có cơ chế xử lý, nên vẫn cứ phải để treo ở đấy”- Ông Ninh nói.

TS Trần Du Lịch (Phó Đoàn ĐB HCM) chỉ ra một thực tế khác mà ông coi là  nghịch lý: Trong khi nguồn thu từ thuế nông nghiệp-tức là thu từ “nhà nghèo”-đạt tới 130%, thì nhiều năm nay số thu từ “nhà giàu” là các doanh nghiệp đầu tư nước ngoài lại  không đạt dự toán (năm 2006 chỉ bằng 92,5% dự toán, giảm 1.970 tỷ đồng-PV). 

“Tại HCM, 70% doanh nghiệp có vốn nước ngoài thường xuyên khai lỗ để “né” thuế. Phải chăng ở đây có tình trạng chuyển giá? Cần có sự kiểm tra sát sao việc này, nếu không ngân sách nhà nước luôn bị thất thu”- ĐB Trần Du Lịch đề nghị.

Ở một khía cạnh khác, ĐB Trịnh Thị Giới (Thanh Hóa) cho rằng: kỷ luật ngân sách chưa nghiêm việc thể hiện ở chỗ việc thực hiện thu hồi các khoản bị xuất toán rất thấp, đặc biệt là ở khối các bộ, ngành trung ương. Bà Giới đề nghị: “QH tới đây phải  xem xét việc sử dụng ngân sách của một số bộ, cơ quan trung ương nữa chứ không chỉ xem xét báo cáo chung của Chính phủ”.

Ngân sách chi cho khoa học tiêu không hết?

Theo báo cáo quyết toán NSNN năm 2006, hầu hết khoản chi đều bằng và vượt dự toán, chỉ có khoản chi cho khoa học công nghệ là đạt thấp, chỉ bằng 80% dự toán. Trong 3.130 tỷ đồng ngân sách chi cho khoa học công nghệ thì chỉ dùng hết 2.500 tỷ đồng.

Điều này được GS  Nguyễn Lân Dũng (ĐBQH tỉnh Đăk Nông) lên tiếng: “Tôi thực sự xấu hổ khi thấy dịch bệnh trên người, trên gia súc, gia cầm xảy ra liên miên, nhưng ta không làm ra được viên kháng sinh nào, tất cả đều nhập ngoại. Các nhà khoa học hoàn toàn có thể nghiên cứu, sản xuất kháng sinh, nhưng lại không được quan tâm đầu tư. Trong khi đó, ngân sách nhà nước dành cho nghiên cứu khoa học lại thừa”.

Bức xúc về việc lĩnh vực khoa học công nghệ dường như chưa được quan tâm đến, ĐB Phan Xuân Dũng (Thừa Thiên-Huế) nói: “Là cán bộ khoa học, tôi cảm thấy xấu hổ. Tất cả vấn đề xảy ra hiện nay, như lạm phát, nhập siêu... đều có nguyên nhân sâu xa là chúng ta không quan tâm đến khoa học quản lý”.

“Trong đó có khoản rất cần chi vì liên quan trực tiếp đến đời sống, như khoa học ứng dụng, nghiên cứu khoa học công nghệ ở nông thôn miền núi không hề được đụng đến. Không phải các nhà khoa học kém cỏi, mà là cơ chế chi tiêu có vấn đề”-Ông Dũng bức xúc. “Điều này vừa thể hiện khả năng sử dụng vốn hạn chế, vừa thể hiện sự bất hợp lý khi phân bổ ngân sách trong nội bộ ngành, lĩnh vực”-ĐB Lê Thị Dung (An Giang) nói.

Đồng tình quan điểm này, ĐB Nguyễn Thị Kim Tiến (Hà Tĩnh)  nêu thực tế: “Chi cho lĩnh vực khoa học công nghệ ở nhiều địa phương không chi hết, năm nào cũng thừa tiền, trong khi đó các nhà khoa học vẫn gặp nhiều khó khăn, thiếu kinh phí trong công tác nghiên cứu”.

Vì thế bà Kim Tiến đề nghị: “Dự án nào cần, đang hoạt động hiệu quả thì mạnh dạn đầu tư đủ kinh phí, không nhất thiết phải chia cho mỗi dự án một ít, rút cuộc là chỗ cần không có, chỗ có không cần”. “Đề nghị Bộ KH&CN và Bộ Tài chính phải chịu khó lắng nghe ý kiến của các nhà khoa học để kịp thời điều chỉnh cơ chế giải ngân”-ĐB Võ Thị Hồng Thoại (Bạc Liêu) gay gắt.

Quang Đông