Ngày 13/5/2008, Dự án Luật Năng lượng nguyên tử đã được trình bày trước Quốc hội và thu hút được nhiều ý kiến của các đại biểu Quốc hội.

Theo đánh giá của đại biểu Trịnh Thị Giới- Đoàn Thanh Hoá, Dự thảo luật đã được sửa đổi còn 12 chương, 98 điều, có bố cục rõ ràng, văn bản xây dựng công phu, các quy định cụ thể dễ áp dụng khi luật có hiệu lực thi hành.

Đóng góp ý kiến cho Điều 26 về quản lý, xử lý chất thải phóng xạ, nhiên liệu hạt nhân đã qua sử dụng. Tại Khoản 3 quy định các giải pháp xử lý chất thải phóng xạ, lưu giữ để phân rã, chôn cất, ít gây ra nguy hiểm. Các giải pháp này nhằm đảm bảo an toàn cho người, vật nuôi và môi trường sống. Đại biểu (ĐB) Giới đề nghị Chính phủ hoặc Bộ Khoa học và Công nghệ có trách nhiệm quy định rõ trường hợp nào, điều kiện nào thì lưu giữ, trường hợp nào, điều kiện nào thì chôn cất chất thải phóng xạ, vì vấn đề này không phải đơn vị nào, tổ chức nào cũng có thể làm được.

Về chọn địa điểm xây dựng nhà máy điện hạt nhân, ĐB Giới cho rằng, xây dựng nhà máy điện hạt nhân là vấn đề nhạy cảm. Tâm lý của nhân dân và cơ quan địa phương rất e ngại khi nhà máy có sự cố. Do vậy, không những phải đảm bảo an toàn cho dân cư mà phải có cơ chế chính sách đặc thù để hỗ trợ đảm bảo đời sống cho dân cư nơi đặt nhà máy điện.

Theo đánh giả của ĐB Nguyễn Thị Mai – Đoàn Ninh Thuận, hiện nay, năng lượng nguyên tử đã và đang được ứng dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực sản xuất, đời sống, phát triển kinh tế xã hội như nông nghiệp, sinh học, công nghiệp, xây dựng, giao thông và y tế. Đặc biệt, điện hạt nhân là nguồn năng lượng sạch có khả năng sản xuất ra một sản lượng lớn điện năng một cách chủ động, không phụ thuộc nhiều vào điều kiện thiên nhiên. Năng lượng điện hạt nhân sẽ mở ra một triển vọng cho việc cung cấp điện một cách ổn định, chủ động, góp phần quan trọng trong chiến lược an ninh năng lượng quốc gia, thúc đẩy sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập kinh tế quốc tế.

Do đó, theo ĐB Mai, Dự án Luật Năng lượng nguyên tử ra đời vì lợi ích quốc gia, vì mục đích hòa bình.

ĐB Mai đề nghị cần bổ sung vào cuối Khoản 4, Điều 11: "Nghiêm cấm vận chuyển chất thải, phóng xạ qua lãnh thổ Việt Nam".

Cũng theo ĐB Mai, việc thông qua Luật Năng lượng nguyên tử là cần thiết và đã đủ điều kiện để thông qua. Tuy nhiên cử tri băn khoăn lo lắng rằng khi địa phương có nhà máy Điện hạt nhân, việc thu hút đầu tư và du lịch sẽ bị hạn chế, cũng như ảnh hưởng của phóng xạ đến môi trường sống. Vì vậy, cần có đủ thông tin để nhân dân yên tâm và hiểu ý nghĩa, tầm quan trọng của việc phát triển điện hạt nhân, cũng như việc bảo đảm an toàn, an ninh nhà máy điện hạt nhân. Đồng thời chính sách của Nhà nước đối với các địa phương có nhà máy điện hạt nhân cần quy định cụ thể hơn, địa phương phải được hưởng lợi từ chính sách đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng kỹ thuật, giao thông, văn hóa, khoa học và công nghệ phát triển, đóng góp vào việc nâng cao nguồn thu ngân sách địa phương. Phải có báo cáo thường xuyên vào việc kiểm tra sức khỏe cho cộng đồng dân cư sinh sống xung quanh và thường xuyên đánh giá tác động môi trường.

Theo ĐB Dương Kim Anh – Đoàn Trà Vinh, hoạt động trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử là lĩnh vực khoa học đặc thù mang tính kỹ thuật cao, do đó Nhà nước cần phải có chính sách đầu tư và khuyến khích tổ chức, cá nhân trong nước, ngoài nước, tổ chức quốc tế, đầu tư nghiên cứu khoa học, phát triển và ứng dụng năng lượng nguyên tử trong các lĩnh vực kinh tế, xã hội. Nhà nước cũng cần phải có chính sách ưu đãi, thu hút chuyên gia có trình độ cao trong và ngoài nước để làm việc trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử, đồng thời để phát triển lâu dài, bền vững trong tương lai thì Nhà nước phải chú trọng đến công tác đào tạo, phát triển nguồn nhân lực với chất lượng cao. Việc Nhà nước có chính sách miễn giảm thuế để nhập khẩu các máy móc, thiết bị công nghệ tiên tiến phục vụ cho nhu cầu ứng dụng bức xạ, điện hạt nhân và các hoạt động khác trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử là cần thiết.

Về Khoản 6, Điều 26 quy định việc chôn cất chất thải phóng xạ, ĐB Kim Anh đề nghị quy định lại như sau: "Tổ chức, cá nhân trước khi chôn cất chất thải phóng xạ phải báo cáo cơ quan có thẩm quyền để thẩm định phương án chôn cất, sau đó báo cáo tình trạng chôn cất và lập bản đồ địa điểm chôn cất gửi cơ quan an toàn bức xạ và hạt nhân".

ĐB Bùi Thị Hoà – Đoàn Đắk Nông cho biết:” Tôi đề nghị cần cân nhắc kỹ việc khuyến khích tổ chức, cá nhân Việt Nam, tổ chức, cá nhân nước ngoài, tổ chức quốc tế đầu tư phát triển ứng dụng năng lượng nguyên tử như ở Điều 10, Điều 16, Điều 17. Cần quy định rõ hơn lĩnh vực hoạt động, quy mô hoạt động nào được phép khuyến khích thu hút các nguồn đầu tư ngoài ngân sách, đầu tư của nước ngoài, hoạt động nào Nhà nước độc quyền đầu tư”.

ĐB Hoà cũng bày tỏ băn khoăn về quy định: "Đảm bảo cho liều chiếu xạ dân chúng và liều chiếu xạ nghề nghiệp không vượt quá liều giới hạn. Bảo đảm giữ cho liều cá nhân, số người bị chiếu xạ và khả năng bị chiếu xạ ở mức thấp nhất có thể đạt được một cách hợp lý".

Theo ĐB Hoà, quy định như vậy sẽ gây e ngại, tạo ra phản ứng của dân chúng, liều giới hạn nên hiểu như thế nào, ảnh hưởng và tác hại tới tính mạng sức khỏe, cuộc sống và môi trường sinh sống của con người ra sao, tiêu chuẩn định lượng giới hạn này như thế nào? Các kết quả nghiên cứu khoa học cho thấy sự cố bức xạ, sự cố phóng xạ có thể chưa ảnh hưởng trước mắt mà lâu dài về di chứng có thể kéo dài nhiều năm sau, gây ra những rủi ro thiệt hại cho con người và môi trường.

Để cho người dân có thể yên tâm và đồng tình với chủ trương này, ĐB Hoà đề nghị cần quy định việc kiểm soát chiếu xạ phải đạt tới độ an toàn cao nhất, lợi ích của công việc bức xạ phải nhiều hơn những rủi ro, thiệt hại mà công việc bức xạ có thể gây ra cho con người và môi trường.

Theo chương trình làm việc, Luật Năng Lượng nguyên tử sẽ được Quốc hội biểu quyết thông qua trong phiên họp ngày 3/6/2008.