Năm 2007, TAND huyện Bình Chánh TP.HCM thụ lý 410 vụ án ly hôn, tăng 6 vụ so với năm 2006. Như vậy, 4 năm liên tiếp, án hôn nhân gia đình (HNGĐ) ở Bình Chánh đã ở mức cao nhất TP.HCM.

Theo ông Phạm Thái Lâm - Chánh án TAND huyện: "80% vụ ly hôn có nguyên nhân từ tiền bạc! Đất đai lên giá đã làm nhiều gia đình biến động, tan nát!".

Có tiền sinh tật

Mỗi khi trở mùa, số trẻ em nhập  viện tăng cao. (Ảnh: Hữu Nghị)

Hè năm 2006, khi các dự án căn hộ cao cấp được triển khai, đất ở xã Tân Kiên lên giá ngút trời. Đó cũng là lúc anh Nguyễn H.T - một nông dân cần cù, bắt đầu... đổi tính. Chiều chiều, anh thích đóng bộ đến những quán nhậu hơn là ở nhà chơi  thả diều với con như trước.

Hàng xóm cảnh báo chị Lê Thu H - vợ anh: "Coi chừng chồng mày sinh tật!", chị H. chỉ cười: "Vợ chồng đã ăn ở với nhau gần 15 năm rồi mà...". Nhưng chỉ 2 tháng sau, chị H. tá hoả khi hay tin anh T. có vợ bé! Kiểm lại tài sản, tiền bạc, chị muốn xỉu vì đã mất hơn 50 triệu đồng và 10 cây vàng. Hỏi, anh T. nói thẳng: "Tiền đó tôi uống bia hết rồi, giờ cô ký đơn ly hôn đi, số nhà đất còn lại bán chia đôi".

Giữa năm 2007, chị H. nộp đơn ly hôn ở TAND huyện Bình Chánh. Ba lần hòa giải không thành, hai vợ chồng nhận quyết định ly hôn cuối năm 2007... Đến giờ, tài sản vẫn chưa chia được, bởi trừ miếng đất đã bán gần 1 tỷ đồng trước đây có giấy tờ hợp pháp phần nhà và 2 công đất còn lại, anh chị chỉ có quyết định chia đất của tập đoàn từ những năm 1980, không ai chứng.

Tương tự hoàn cảnh của chị H., nhưng chị Nguyễn Thị Y. (ở xã Bình Hưng) nộp đơn ly hôn gần một năm vẫn chưa giải quyết được, chị Y nói: "Rõ ràng miếng đất cất nhà là của ba mẹ tui cho, vậy mà khi ly hôn, ổng cứ khăng khăng đòi chia đôi tài sản. Tôi ở nhà nội trợ nhưng cũng có tiền em tôi gửi từ Mỹ về. Từ năm 1990, tôi đã chạy lo cho ổng có công ăn việc làm. Tiền lương ổng để sổ tiết kiệm riêng. Từ lúc bán được miếng đất gần 500 triệu, ổng chỉ biết ăn nhậu, cờ bạc hai năm là hết sạch tiền! Giờ cặp bồ, con nhỏ đã đòi cưới nên về đánh chửi tôi, bắt ly dị!".

Chị Y. nói vậy nhưng lại không có giấy tờ gì chứng minh, trong khi anh Hoàng Trọng Q. - chồng chị, lại có tờ giấy tay sang nhượng đất, có chữ ký nhận tiền của cả hai vợ chồng nộp cho toà. Đến lần hòa giải thứ 3, chị Y. tìm được người chủ cũ ra làm chứng: "Năm 1988, tôi bán miếng đất này cho cha của chị Y., anh Q. chỉ đứng tên giùm bố vợ!". Vụ việc được toà hòa giải 4 lần vẫn chưa xong.

Sơ hở là dễ trắng tay!

Thẩm phán Nguyễn Thị Thu Sương, người trực tiếp giải quyết hơn 100 vụ ly hôn trong năm2007 tại huyện Bình Chánh nói: "Trừ những vụ ly hôn có tranh chấp tài sản mà vương theo dạng: đất của bên chồng, bên vợ cho, đất không có giấy tờ chứng minh, nhà xây không phép... khó phân xử, còn lại, rất nhiều vụ chị em mình vì "sơ hở", đã bị chồng qua mặt: đất nhà đã sang tay, sang tên, tài sản đã cầm cố... trong khi công sức đóng góp của người vợ trong đó là không nhỏ!".

Đơn cử như trường hợp chị Lê Mai K. ở xã Vĩnh Lộc: Theo lời khai của chị trước toà, 16 năm trước, chị và anh Nguyễn Tấn H. cưới nhau ở Đại Lộc, Quảng Nam. Anh H. tìm được việc làm ở Bình Chánh nên rời quê vào đây lập nghiệp.

Trước khi chồng đi Nam, chị K. bán mảnh ruộng cha chị cho làm của hồi môn được 10 cây vàng đưa anh cầm theo (lúc này hai người còn chưa đăng ký kết hôn). Anh H. về Bình Chánh mua đất, cất nhà, 2 năm sau rước vợ, con và cha mẹ vào. Năm 1996, họ mới đăng ký kết hôn.

16 năm chị buôn gánh bán bưng, phụ giúp nuôi cha mẹ chồng và hai con. Thế nhưng, khi ly hôn, chia tài sản gần như chị trắng tay. Chị không ngờ miếng đất  có ngôi nhà vợ chồng chị đang ở, đã được anh đăng ký là tài sản riêng, có trước hôn nhân. Chị tức tưởi: "Đất ngày xưa bán giấy tay, vàng đưa chồng thì làm sao có biên lai để làm chứng cứ... Giờ giấy trắng mực đen mình thua thiệt hoàn toàn!".

Cô Lê Phương Tr. cùng ngụ xã Vĩnh Lộc với chị K. cũng rơi vào bị kịch bởi sự ma mãnh của chồng: Năm 1998, Tr. (quê gốc Tiền Giang) 18 tuổi, lập gia đình với anh Nguyễn Đức V. là một cậu ấm ngoài cái dinh cơ khang trang ở Vĩnh Lộc, gia đình V. còn một mảnh đất rộng hơn 3 mẫu, nhà chỉ có 2 mẹ con, nhưng có đến 4 người làm công. Ban đầu V. cũng rất yêu chiều Tr. nhưng từ khi Tr. mang thai, sinh con, rồi mẹ ruột V. qua đời... V. sinh tật nhậu nhẹt, cờ bạc và... nuôi gái!

Khi vợ chồng đưa nhau ra tòa, lần hòa giải đầu tiên, V. đã hớn hở đồng ý ly hôn với người vợ "ghen tuông quá quắt".

Thậm chí V. còn hứa sẽ cho con 1.000m2 đất để khỏi trợ cấp nuôi con!

Chị Tr. chưa kịp... đồng ý thì tháng 12/2007, trong lần hòa giải thứ 3, V. mới trưng hết giấy tờ chứng minh tài sản... không còn gì, căn nhà đang ở cũng chỉ còn tới 10% giá trị! Tr. ngất xỉu trước tòa. Hóa ra, V. đã lần hồi nướng sạch 3 mẫu đất cả chục tỷ đồng từ năm 2004!

Học cách "tự cứu"...

Để bảo vệ mái ấm của mình, người phụ nữ cần phải có phương pháp, kỹ năng và phải hiểu biết pháp luật. Thế nhưng, theo ông Phạm Thái Lâm, số chị em hiểu biết pháp luật còn quá ít.

Ông Lâm cho biết: "Đã đụng đến tài sản; đã rơi vào cảnh đổi đời bất ngờ thì số vụ hoà giải thành của các HNGĐ rất ít. Năm 2007 chúng tôi chỉ xử lý thành công có 15/410 vụ. Khó khăn lớn của tòa là nguồn gốc hay tài sản tranh chấp không rõ ràng. Nếu có giấy tờ thì chỉ là giấy cấp đất của nông trường, hoặc biên bản trả đất của hợp tác xã... Nhà ở thì phần lớn xây không phép, mua giấy tay mà nhà không cho phép xây dựng thì không thể bán, không định giá được! Không hiểu biết về pháp luật lẫn thói quen lệ thuộc vào chồng đã làm nhiều phụ nữ thiệt thòi khi phân chia tài sản".

Theo Thạc sĩ Hoàng Kim Chiến - Trưởng chi nhánh Cục trợ giúp pháp lý - Bộ Tư Pháp: "Trước tình trạng đất đai nguồn gốc xuất xứ chưa rõ ràng, mình bạch như hiện tại, việc cảnh báo và tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật, ý thức bảo vệ quyền lợi hợp pháp, chính đáng cho phụ nữ là cực kỳ quan trọng. Từng vấn đề nhỏ và nhạy cảm cần được đặt ra với hai người trước khi kết hôn: Hai bên có tài sản gì? Ai cho? Giấy tờ hợp lệ chưa?

Có thể với cách nghĩ, cách sống hiện nay, nhiều người dân sẽ dị ứng, nhưng nếu không nhìn nhận đúng về quyền lợi, nghĩa vụ hai bên khi đăng ký kết hôn thì sau này sẽ rất rắc rối. Ly hôn, nhiều thiệt thòi cho nữ nhưng cũng không phải 100% các ông đều "thắng lợi". Đang ở chung mà làm rõ giấy tờ, tài sản... thì sẽ có lợi cho cả hai nếu có tình huống rủi ro".

Theo ông Chiến, việc ""làm rõ" này không khó, hoàn toàn có thể được tư vấn ở cán bộ tư pháp xã, hoặc văn phòng trợ giúp pháp lý miễn phí ở UBND các quận, huyện, ở chi nhánh Cục Trợ giúp pháp lý (30 Trần Cao Vân, Q.3, TP.HCM). Với trường hợp đất cha mẹ cho, cũng nên xin... "ba mẹ cho tờ giấy" hoặc ra công chứng xác nhận.

Ông Chiến cũng nhấn mạnh: "Vấn đề tài sản, tiền bạc là vô cùng nhạy cảm, các chị cần khéo léo, tế nhị khi bảo vệ quyền lợi cho mình, nếu không sẽ dễ gây sứt mẻ gia đình. Tốt nhất là nên gặp chuyên viên tư vấn, luật sự trước khi quyết định một động thái nào đó về phân định tài sản trong quá trình hôn nhân".