Với hàng chữ đập vào mắt  Saving Sight Worldwide (vì một thế giới không mù loà), bệnh viện này đang "cõng" trên mình một sứ mệnh thật thiêng liêng: Trả lại ánh sáng cho những người mù loà!

Ưu ái cho miền đất khó!
Nhiều người cứ tưởng "Bệnh viện bay" vừa bay trên không trung vừa thực hiện phẫu thuật! Thực ra, tất cả các hoạt động y tế, các ca phẫu thuật chỉ được tiến hành khi máy bay hạ cánh và được sắp xếp lại thành một bệnh viện.

Ông Erwin Temmerman - người Bỉ, Giám đốc Bệnh viện bay Orbis, với dáng lêu khêu miệng luôn cười vừa bước xuống máy bay đã thông báo: "Đà Nẵng là địa phương đầu tiên trên thế giới được bệnh viện bay ghé lại 2 lần và dừng chân với thời gian lâu nhất (3 tuần)". Liệu có gì ưu ái cho Đà Nẵng mà không là các địa phương khác?

Ông Erwin không ngần ngại:  "Chính phủ, Bộ Y tế Việt Nam đã có lời mời Orbis quay trở lại. Họ rất quan tâm đến việc bảo vệ ánh sáng cho người dân đặc biệt tại khu vực miền  Trung - nơi người dân có tỉ lệ mắc các bệnh về mắt rất cao. Thực tế, các bác sĩ của bệnh viện bay không phải đến đây để trực tiếp phẫu thuật cho tất cả các bệnh nhân về mắt.  Orbis chỉ phẫu thuật và điều trị cho những ca điển hình, ca khó. Sau đó, chuyển giao công nghệ, phương pháp phẫu thuật, điều trị cho các bác sĩ tại địa phương. Orbis sẽ hỗ trợ cho Bệnh viện Mắt Đà Nẵng về đào tạo nhân lực và trang thiết bị để nơi đây trở thành trung tâm nhãn khoa đầu ngành của khu vực miền Trung-Tây Nguyên".

Theo nghiên cứu của Bệnh viện Mắt Trung ương, năm 2007, cả nước có 350.000 người bị mù 2 mắt, riêng tỉ lệ người bị mù một mắt cao gấp 2-3 lần. 66% bệnh nhân bị mù do đục thể thủy tinh. Phần lớn những người bị mù sống ở các vùng nông thôn với mức sống nghèo khó. Chỉ tính riêng tại Đà Nẵng, có trên 5.000 người bị mù với nguyên nhân đục thể thủy tinh chiếm 55,71%, các bệnh bán phần sau 17,38% và glôcôm 13%. TP có khoảng 170.000 người (chiếm 22% số dân) có vấn đề về mắt, trong số đó có 5.000 trẻ em dưới 6 tuổi.

PGS - tiến sĩ Đỗ Như Hơn - Giám đốc Bệnh viện Mắt Trung ương cho biết: Mắt là tài sản vô giá, nhưng chỉ một chấn thương nhỏ cũng có thể làm mất thị lực, thậm chí dẫn đến mù loà. 75% các nguyên nhân gây mù có thể phòng tránh nếu được khám, chẩn đoán và điều trị kịp thời. Khám mắt thường xuyên, ít nhất một lần hàng năm giúp tránh được nguy cơ mù loà...

Bệnh viện "độc nhất vô nhị"

Chị Thiêm mỉm cười sung sướng khi con gái Khánh Đoan được tháo băng.

Năm 1970, bác sĩ David Panton - Trưởng khoa Mắt của ĐH Y khoa Balor, bang Texas, Hoa Kỳ nhận thấy công nghệ và kỹ năng nhãn khoa có thể giúp bảo vệ, phục hồi thị lực cho nhiều người dân ở các nước đang phát triển. Ông nghĩ ra cách sử dụng một chiếc máy bay như một bệnh viện hàng không, bay tới các nước đó để thực hiện các chương trình phẫu thuật giải phóng mù loà, đồng thời có thể chuyển giao kỹ thuật, phẫu thuật nhãn khoa cho các bác sĩ địa phương.

Sau đó, ông cùng một số đồng nghiệp đã thuyết phục để ông Eddie Carlson - Chủ tịch hãng hàng không United Airlines tặng chiếc máy bay và quyên góp tiền để nâng cấp thành một bệnh viện mắt hàng không. Năm 1982, tổ chức Orbis được thành lập đánh dấu bằng chuyến bay đầu tiên với các y, bác sĩ quốc tế đến Panama. Máy bay DC10 do tập đoàn chế tạo máy bay McDonnell-Douglas sản xuất. Chiếc máy bay có 3 động cơ phản lực CF6-6d1a, sải cánh 47,54 mét, dài 52,12 mét, cao 21,94 mét. Trọng lượng tối đa khi cất cánh là 204.750kg và khi hạ cánh là 163.350kg. Vận tốc trung bình của máy bay đạt 878,75km/giờ hoặc Mach 0,83 với tầm bay 6 giờ liên tục.

Trên diện tích khoang rộng 610 mét vuông, Bệnh viện bay có đầy đủ các phòng chức năng của một bệnh viện mắt hiện đại: Phòng khám, phòng bệnh nhân chờ mổ, phòng phẫu thuật, hậu phẫu, phòng điều trị bằng laser, phòng vô trùng dụng cụ, phòng đào tạo, phòng dựng hình và khu vực bảo dưỡng trang thiết bị...

Thường trực làm việc trên Bệnh viện bay Orbis là đội ngũ 20 thành viên từ hơn 10 quốc gia trên thế giới. Hiện tại, Orbis có hơn 400 cán bộ y tế quốc tế tham gia vào nhóm chuyên gia tình nguyện, phần lớn họ đến từ Argentina, Ireland, Anh, Australia, Saudi Arabia, Ấn Độ, Canada, Đài Loan (Trung Quốc), Mỹ...

Phi hành đoàn trên chuyến bay là những tình nguyện viên do Tổ chức FedEx hỗ trợ. Máy bay rộng nhưng không có chỗ riêng cho mỗi thành viên. Phòng mổ của Bệnh viện bay được bố trí ở trung tâm của máy bay để tạo sự ổn định cao nhất và có thể thực hiện phẫu thuật được trong bất kỳ điều kiện thời tiết nào. Khi máy bay cất cánh, tất cả các thiết bị y tế được thu gọn và cất giữ trong các ngăn, hộp đặc biệt. "Không hề có cảm giác chật chội và bức bối khi ở trên máy bay" - anh  Edmundo Coronado, thợ bảo dưỡng máy bay cho biết. "Mất 2 năm với chi phí 15 triệu USD, các nhân viên của Mobile Aerospace Engineering và các chuyên gia thiết kế của Orbis đã hoàn thiện được mô hình này. Tất cả được tính toán chi ly và phù hợp đến từng cử động". Một áp suất tuyệt đối được duy trì ở phòng phẫu thuật. Để đảm bảo chất lượng không khí, Bệnh viện bay luôn mang theo một máy nén khí để lọc không khí trong máy bay.

Từ hành lang chỉ đủ cho 1 người qua lại và ghé mắt nhìn qua ô cửa kính nhỏ khoảng 20x20cm, chúng tôi chứng kiến bác sĩ Hua Gao đến từ ĐH Indiana (Mỹ) vừa tham gia phẫu thuật vừa giảng kiến thức về võng mạc dịch kính cho các học viên đứng xung quanh. Kế đó, một phòng học với trên 50 học viên khác cũng theo dõi ca phẫu thuật qua màn hình. Một máy quay cực nét được gắn ngay vào ống nhìn của máy mổ để truyền mọi diễn biến, âm thanh ra phòng ngoài. Phòng nghe nhìn được trang bị dày đặc 17 camera, 8 micro và 54 video monitor. Nơi đây sẽ lưu toàn bộ các hình ảnh phẫu thuật, lời thuyết trình và sau đó tặng lại cho bệnh viện mắt địa phương để làm tài liệu tiếp tục nghiên cứu.

Ông Phạm Bình - Giám đốc Bệnh viện Mắt Đà Nẵng cho biết: "Orbis không chỉ có máy móc hiện đại, đội ngũ bác sĩ cực giỏi mà cách ứng xử, chăm sóc ân cần đối với bệnh nhân cũng để lại nhiều ấn tượng đẹp cho các bác sĩ Việt Nam học hỏi".

Trên đôi cánh máy bay
Orbis hợp tác với Việt Nam từ năm 1996 trong việc phòng chống mù loà. Đến nay, tổ chức này đã dành trên 3 triệu USD cho các dự án mua sắm các thiết bị nhãn khoa, điều trị, huấn luyện đào tạo nhân sự tại 38 tỉnh, thành cả nước. Trên 1 triệu người Việt Nam đã được khám mắt, 6.000 người nghèo được phẫu thuật mắt miễn phí, 1.460 bác sĩ được tập huấn trong nước và 21 bác sĩ được đào tạo ở nước ngoài. Phó Giáo sư Tiến sĩ Đỗ Như Hơn cho biết: "Trang thiết bị về nhãn khoa ngành Mắt Việt Nam không thiếu, thậm chí được Orbis đánh giá là hiện đại, trở ngại của chúng ta là về con người. Cả nước có 1.083 bác sĩ nhãn khoa nhưng chỉ có 211 bác sĩ làm việc tại các cơ sở tuyến huyện. Chúng tôi mong muốn hợp tác với Orbis trong việc đào tạo nguồn nhân lực nhãn khoa để bổ sung cho những tuyến dưới". 

Trong lần hạ cánh kéo dài 3 tuần (từ ngày 17.3 đến ngày 4.4) tại Đà Nẵng, 14 chuyên gia tình nguyện từ Mỹ, Anh, Australia và Italia trực tiếp trao đổi, chia sẻ những kỹ thuật nhãn khoa cho 120 bác sĩ Việt Nam thông qua các ca phẫu thuật, bài giảng và thực hành mổ. 120 bệnh nhân được phẫu thuật và điều trị laser... Gặp lại bé Đặng Cao Khánh Đoan (3 tuổi) ở Đà Nẵng tại phòng phục hồi Bệnh viện Mắt, lúc bé vừa được tháo băng. Nước mắt chảy dài, chị Cao Thị Thiêm cho biết: "Lúc cháu sinh ra, 2 mắt bị lác nặng, vợ chồng đều là công chức nên khó kiếm đủ tiền phẫu thuật cho cháu. Bây giờ mắt cháu đã bình thường rồi, tôi sung sướng quá". Bệnh nhân Phạm Thanh Trường, 5 tuổi, bị đục thủy tinh thể bẩm sinh. Tại Việt Nam, trường hợp này được xem là ca khó nên đây là bài học được nhiều bác sĩ Việt Nam chờ đợi.

Một cán bộ điều dưỡng của Bệnh viện Mắt Đà Nẵng sau khi tham gia khoá học tại Bệnh viện bay nhận xét: "Tôi thật ngạc nhiên về sự tận tình và chu đáo không những của các bác sĩ mà cả những người phụ tá đối với các bệnh nhân khi bước lên bệnh viện này. Ở họ, nụ cười luôn thường trực trên môi dễ dàng tạo cảm giác thân thiện. Đặc biệt, mỗi giường bệnh cho trẻ em đều được treo những chú gấu ngộ nghĩnh".

Ông Erwin Temmerman - Giám đốc bệnh viện bay tiễn chúng tôi tận chân cầu thang máy bay và cũng nụ cười tươi, ông nói: "Khi nào Việt Nam cần, Orbis sẽ quay lại. Tôi rất ngạc nhiên khi tất cả các bác sĩ tình nguyện trên thế giới rất thích đến đất nước của các bạn. Có nhiều bác sĩ nhãn khoa hàng đầu tại Hoa Kỳ khi chúng tôi vừa đưa ra lời đề nghị tham gia tình nguyện tại Việt Nam, chưa đầy 2 giây họ gật đầu không cần suy nghĩ. Saving Sight Worldwide! Tất cả mọi người có mặt ở đây đang thực hiện một tham vọng quá to lớn trên đôi cánh nhỏ của chiếc máy bay DC10 này... Nó sẽ còn bay xa hơn nữa!".