Vài câu chào hỏi, nói rõ mục đích cuộc viếng thăm bất ngờ, cụ Trước xúc động, mắt rưng rưng trên khuôn mặt gầy gò, khắc khổ bộc bạch tâm sự về cuộc đời cơ cực nuôi con để đến bây giờ con kiện mẹ đòi tiền công nuôi dưỡng.

Cụ Nguyễn Thị Trước với thân hình gầy gò và lưng đã còng

Chúng tôi theo con đường mòn nhỏ quanh co với lời chỉ dẫn của bà con thôn Suối Đùm (Đại Đình, Tam Đảo,Vĩnh Phúc) tìm về nhà cụ Nguyễn Thị Trước. Ngay từ đầu thôn mọi người đã xôn xao bàn tán chuyện con trai cụ Trước là ông Ngô Xuân Thành kiện cụ ra tòa đòi tiền công nuôi dưỡng.

Con đường làng của thôn Suối Đùm những ngày tháng 6 này dường như khó đi hơn bởi người dân trong thôn đang trong vụ thu hoạch lúa. Rơm được rải khắp các con đường dẫn vào thôn.

Vượt qua một con dốc cao, chúng tôi mới có mặt tại nhà bà cụ Nguyễn Thị Trước. Lúc chúng tôi đến thì cụ đang quét nhà, thấy khách tới chơi, cụ niềm nở mời chúng tôi vào.

Vài câu chào hỏi, nói rõ mục đích cuộc viếng thăm bất ngờ, cụ Trước xúc động, mắt rưng rưng trên khuôn mặt gầy gò đầy khắc khổ bộc bạch tâm sự về cuộc đời cơ cực nuôi con để đến bây giờ con kiện mẹ đòi tiền công nuôi dưỡng.

Nuôi con trong gian khổ

Cụ Nguyễn Thị Trước quê gốc ở Tam Dương (Vĩnh Phúc), là con một gia đình nhà nông đông con. Cụ kết hôn với cụ ông Ngô Văn Thái năm 20 tuổi và rồi lần lượt sinh được 5 người con: 3 trai, 2 gái.

Khi mang thai người con trai trưởng là ông Ngô Xuân Thành cụ ốm liên miên, xanh xao vàng vọt. Rồi khi sinh hạ thì cụ suýt chết vì đẻ khó. Đứa con lành lặn ra đời nhưng cụ ốm liệt giường mất mấy tháng.

Vì gia đình nghèo khó không có gì bồi bổ nên cụ không có sữa cho con. Thương con thơ dại, cụ đã phải đi tìm từng sản phụ trong thôn để xin sữa cho con. “Thời bấy giờ làm gì có sữa ngoài mà nuôi, mà có thì nhà tôi cũng không có tiền mà mua”- cụ Trước kể lại.

Cụ còn nhớ những đêm Thành khóc đòi sữa mà cụ chỉ biết khóc cùng con. Đêm hôm khuya khoắt, hai vợ chồng không dám sang nhà hàng xóm xin, đứa trẻ đói khóc vang cả nhà, không ai trong nhà ngủ được.

Đến khi Thành 5 tuổi thì bị một cơn sốt nặng khiến cả 2 cụ lại một lần nữa lao đao. Cụ Trước đã bỏ cả ruộng vườn cho chồng chăm sóc để cụ trông con. Cụ thương Thành vì ngay từ lúc sinh đã không có sữa đến tuổi biết nói, biết đi thì lại bị ốm đau thường xuyên.

Nhiều đêm cụ không dám chợp mắt bởi phải quạt cho con ngủ, lau mồ hôi lăn trên trán của con, dỗ con khi con trở mình… Chạy vạy khắp nơi để lo tiền thuốc men cho con khiến gia đình bà kiệt quệ, cụ và chồng đã phải nhịn ăn để mua đồ bồi bổ cho con. Thấm thoát rồi Thành cũng đã lớn khôn…

Rồi những đứa con tiếp theo cứ thế ra đời. Gia đình đông con nên cuộc sống của hai cụ ngày một vất vả. Cụ Trước cho hay: “Khổ nhất là thời kỳ trong chiến tranh bom đạn. Cơm không có mà ăn nên gia đình chúng tôi toàn phải ăn khoai sắn trừ bữa, thậm chí cả hai vợ chồng đều phải nhịn mà nhường khoai sắn cho 5 đứa con”.

Con trai út của cụ là ông Ngô Quốc Bình đã hy sinh trong kháng chiến chống Mỹ ở chiến trường Campuchia năm 1979, hiện an táng ở Tây Ninh. Những người con còn lại đều có gia đình riêng và cuộc sống đã ổn định. Riêng ông Thành đã 4 lần lấy vợ và đều tự tay cụ Trước mang lễ vật đến hỏi vợ cho con.

Bản di chúc

Năm 1997, cụ Ngô Văn Thái nằm liệt giường, hầu như không có khả năng qua khỏi. Cụ Trước kể: “Lúc đó, tôi nào có biết gì. Thấy nó bảo là giấy tờ chứng nhận gì đấy. Ông điểm chỉ rồi, bây giờ đến lượt bà – Nó nói với tôi vậy”.

Cụ Trước kể, sau khi ông Thái qua đời năm 1998, thấy cụ Trước sống cô đơn một mình nên ông Thành có ý muốn nuôi cụ. Tiếng là ông Thành nuôi mẹ nhưng cụ Trước vẫn ở nhà mình, chỉ có ăn uống là ông Thành mang cơm và thức ăn sang cho cụ. Và cũng không phải ông Thành nuôi không mẹ vì cụ Trước có tiền trợ cấp cho mẹ liệt sỹ và hai sào ruộng (mà ông Thành canh tác).

“Mình già rồi có ăn được gì nhiều đâu, đôi khi chỉ cần lưng cơm với bát canh là xong bữa. Thế mà nó cứ rêu rao nuôi tôi tốn kém”, người mẹ già nói trong đau khổ.

Năm 2004, khi Nhà nước quyết định hỗ trợ 17 triệu đồng cho cụ Trước để làm nhà tình nghĩa thì ông Thành đưa bản di chúc ra và đòi những quyền lợi của mình được hưởng.

Trước những đòi hỏi vô lý và thái độ ngang ngược của ông Thành đối với người mẹ của người anh cả, ông Ngô Quốc Khánh là con thứ của cụ vô cùng bức xúc, đã thay mặt những người con còn lại của cụ đứng ra giải quyết vụ việc.

Ngôi nhà tình nghĩa mà ông Thành đòi một nửa tiền xây dựng

“Tôi cảm thấy rất đau lòng khi trong cùng một gia đình lại xảy ra việc tranh chấp đó. Cùng một bọc đẻ ra mà lại có người con đối xử với mẹ đi ngược lại đạo lý làm người” - Ông Khánh chua xót tâm sự với chúng tôi.

Cả gia đình ai cũng ủng hộ người mẹ và thấy bất bình trước thái độ và hành động của ông Thành. Bà con thôn trên, xóm dưới nhiều người chê bai, có người nhận xét: “Tôi chưa từng thấy có người con ruột nào lại đối xử với bà mẹ đã 90 tuổi tệ bạc đến vậy. Chăm sóc mẹ bằng tiền của mẹ lại còn tính công nuôi dưỡng. Thật là đại nghịch bất đạo”.

Còn cụ Trước thì nước mắt đã cạn khô, cả cuộc đời cụ chăm sóc và nuôi dạy cho các con trưởng thành chẳng mong các con đền đáp.

Những ai chứng kiến phiên tòa phúc thẩm diễn ra ngày 28/4/2008 vừa rồi đều xót thương cho cụ Trước khi ông Thành tuyên bố thẳng thừng trước Tòa: “Mẹ tôi chết rồi”. Nước mắt của cụ lã chã trên mặt cùng những tiếng nấc nghẹn ngào trước lời nói của người con trai mà người mẹ già đã mang nặng đẻ đau.

Thẩm phán, chủ tọa phiên tòa Nguyễn Xuân Đường

Tại phiên tòa, mọi người đều bàng hoàng trước những đề nghị của ông Thành. Ông Thành yêu cầu cụ Trước phải thanh toán cho ông tiền công nuôi dưỡng cụ mỗi ngày 50.000 đồng kể từ ngày 07/7/1997 đến ngày 08/7/2005 là 146.050.000 đồng; công bảo quản duy trì khối tài sản là 600.000 đồng/1 tháng kể từ ngày 07/7/1997 đến ngày xét xử sơ thẩm; trả tiền chặt cây gồm 3 cây trám, 3 cây sui, 3 bụi tre trị giá 10.000.000 đồng; 1 bộ đỉnh đồng trị giá 4.000.000 đồng và một nửa số tiền mà Nhà nước cho cụ làm nhà là 8.500.000 đồng.

Tất cả những yêu cầu của ông Thành đều dựa trên bản di chúc của cụ Thái và cụ Trước mà theo lời cụ Trước thì ông đã đưa cho họ điểm chỉ. Trước tòa, ông Thành không một lần gọi cụ Trước bằng mẹ. Khi chủ tọa phiên tòa hỏi: “Thế ai nuôi anh từ lúc anh lọt lòng cho đến khi anh tự mình kiếm sống” thì ông Thành dõng dạc trả lời: “Trách nhiệm bà ấy đẻ tôi ra thì phải nuôi tôi”.

Khi được hỏi về cảm nhận khi xét xử vụ án này thì ông Nguyễn Xuân Đường, thẩm phán, chủ toạ phiên toà cho hay: “Đây là một vụ án hy hữu xảy ra từ trước đến giờ của tỉnh Vĩnh Phúc. Tôi đã ngồi cả mấy tiếng đồng hồ trong phòng làm việc riêng của tôi để khuyên giải ông Thành, nhưng ông ấy không chịu nghe.

Cách đối xử của ông Thành với cụ Trước không khác gì kiểu thời đại phong kiến ngày xưa: Cha chết thì mẹ phải theo con trai. Toà án đã bác bỏ những yêu cầu vô lý đó thì ông ta kêu sẽ kiện lên cấp cao hơn. Tôi tin rằng dù có kiện đến cấp nào đi chăng nữa thì cũng không có luật nào quy định con nuôi mẹ mà mẹ phải trả tiền”.

Nắm lấy bàn tay run run của cụ, tôi khẽ hỏi: “Nếu ông Thành ăn năn hối lỗi thì cụ có tha thứ cho ông Thành không?”. Cụ lặng im, không nói, quay đầu ra cửa. Tôi cố nhìn theo ánh mắt ấy. Hai khóe mắt trên gương mặt nhăn nheo đang rơi lệ. Rồi như để kìm cơn xúc động, cụ bỗng bấu chặt bàn tay tôi: “Đánh kẻ chạy đi chứ ai đánh người quay lại”.