Ông Phan Thám - Chủ nhiệm Ủy ban về NVNONN tại TP.HCM

Năm 2007, công tác về người Việt Nam ở nước ngoài (NVNONN) tại TP.HCM nhìn chung có nhiều thuận lợi do vị thế đất nước được nâng cao trên trường quốc tế, thể hiện qua các sự kiện gia nhập WTO, tổ chức thành công Hội nghị APEC, được các nước châu Á đề cử là đại diện duy nhất của châu Á vào Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc…

Việc thực hiện nghị quyết 36 của Bộ Chính trị đã có những chuyển biến trong các cấp, ban ngành nhằm giải quyết những bất cập liên quan đến công tác đối với NVNONN. Chúng tôi đã có cuộc trao đổi với ông Phan Thám - Chủ nhiệm Ủy ban về NVNONN tại TP.HCM.

* Thưa ông, năm 2007 NVNONN về nước khá đông là nhờ những đổi mới trong công tác kiều bào?

- Trong năm 2007, lượng Việt kiều về nước qua sân bay Tân Sơn Nhất là hơn 452.000 lượt người, Ủy ban về NVNONN tại TP.HCM đã tiếp đón 3.344 khách Việt kiều (tăng 19,5% so với năm 2006) từ 31 quốc gia, vùng lãnh thổ đến làm thủ tục xác nhận gốc Việt Nam, xác nhận đơn thi và đổi bằng lái xe, cũng như tìm hiểu các thông tin của Chính phủ về đầu tư, chính sách nhà đất. Trong số này có hơn 50% là Việt kiều Mỹ, còn lại là Việt kiều châu Âu và các nước khác.

Nhiều năm qua, đã thành hoạt động thường niên, Ủy ban về NVNONN luôn phối hợp với các đơn vị liên quan tổ chức chương trình “Mừng kiều bào về quê ăn Tết”.

Hiện nay, tại Ủy ban, chúng tôi đang phát vé mời bà con kiều bào tham dự chương trình họp mặt mừng xuân Mậu Tý vào 29-1-2008 tại Hội trường Thành phố. Dự kiến có mặt 600 khách mời.

* Về nước thăm gia đình, nhiều Việt kiều còn tham gia các hoạt động xã hội và văn hóa nghệ thuật, tạo được hiệu ứng tốt trong xã hội. Điều đó chứng tỏ có sự gắn kết chặt chẽ giữa Việt kiều với trong nước?

- Đúng vậy, trong năm qua, Việt kiều trực tiếp về nước hoặc thông qua thân nhân đã tích cực tham gia các hoạt động xã hội từ thiện như cứu trợ đồng bào bị lũ lụt, nạn nhân chất độc da cam, trợ vốn người nghèo, giúp đỡ nạn nhân vụ sập cầu Cần Thơ, cấp học bổng cho học sinh nghèo, mổ mắt cườm, tặng xe lăn cho người khuyết tật, xóa cầu khỉ ở nông thôn, làm đường, xây trường học, tặng dụng cụ y tế, gây quỹ Vì người nghèo…

Nhìn chung, kiều bào tham gia ngày càng nhiều vào các hoạt động có tính chất từ thiện và có xu hướng trực tiếp đi thăm, trao quà tại các địa phương. Đặc biệt, có trường hợp ông Hoàng Kiều là Việt kiều Mỹ - Tổng Giám đốc Công ty RAAS từ cuối năm 2005 đến nay đã tài trợ cho các hoạt động từ thiện trong cả nước gần 45 tỉ đồng.

Trong lĩnh vực văn hóa nghệ thuật, Việt kiều tham gia âm nhạc, điện ảnh, hội họa, thời trang, cả thi hoa hậu... Có nhiều chương trình thành công, tạo ấn tượng đẹp, được công chúng đánh giá cao. Đó là những tín hiệu đáng mừng, thể hiện tính đúng đắn của chính sách đại đoàn kết toàn dân tộc.

* Còn về kinh tế, Việt kiều có đóng góp ra sao, thưa ông?

- Trong năm 2007, có 553 công ty của kiều bào được thành lập theo hình thức đầu tư trong nước, tăng 34% so với năm 2006, với tổng số vốn là 2.406 tỉ đồng, tăng gấp đôi năm trước. Còn theo hình thức đầu tư nước ngoài có 15 dự án với tổng vốn của Việt kiều và người nước ngoài là 4.665.000 USD, tăng tám lần so với năm trước. Hầu hết các dự án tập trung vào lĩnh vực sản xuất phần mềm và tư vấn.

Về lượng kiều hối, theo thông tin từ Ngân hàng Nhà nước, tính đến tháng 11-2007 đã có 2.760 triệu USD được gửi về TP.HCM, tăng 18% so với năm 2006. Nguyên nhân tăng trưởng về kiều hối và đầu tư, theo tôi ngoài việc Nhà nước có nhiều chính sách thông thoáng, tạo môi trường thuận lợi cho đầu tư phát triển thì doanh nhân Việt kiều nắm bắt được nhiều cơ hội đầu tư sinh lợi cao như chứng khoán, địa ốc, công nghệ cao… Mặt khác, bà con kiều bào ngày càng tin tưởng và muốn sớm trở về đóng góp cho đất nước.

* Với lực lượng trí thức kiều bào, năm qua chúng ta đã có thêm chính sách gì cụ thể?

- Về vấn đề này, có thể thấy quan điểm của Nhà nước ta rất rõ ràng và nhất quán là đánh giá cao tiềm năng của trí thức kiều bào. Dù sống xa quê hương nhưng họ luôn hướng về nguồn cội, dòng tộc. Nghị quyết 36 của Bộ Chính trị cũng chủ trương hoàn chỉnh và xây dựng mới hệ thống chính sách thu hút, trọng dụng nhân tài, phát huy sự đóng góp của trí thức kiều bào vào công cuộc phát triển đất nước, xây dựng chế đệ đãi ngộ thỏa đáng đối với những chuyên gia, trí thức giỏi, chuyên môn cao, đóng góp có hiệu quả cho sự nghiệp phát triển nước nhà.

* Có ý kiến cho rằng việc thu hút, phát huy nguồn lực này còn chưa tương xứng với tiềm năng. Theo ông đâu là nguyên nhân?

- Nguyên nhân chính tôi nghĩ do việc xây dựng các chính sách cụ thể còn chậm. Mặt khác, việc xác định nhu cầu sử dụng chất xám chuyên gia, trí thức kiều bào của các ngành, các đơn vị trong nước chưa rõ, thông tin về khả năng, điều kiện đóng góp của kiều bào ở nước ngoài cũng còn ít, dẫn đến tình trạng nhu cầu trong nước chưa gắn kết tốt được với nguồn lực trí thức kiều bào, một số trường hợp đã gắn kết thành công nhưng hiệu quả hợp tác chưa cao.

* Trong năm 2008, Ủy ban về NVNONN có gì đổi mới gì trong hoạt động cầu nối không?

- Trên cơ sở dữ liệu có được, chúng tôi tiếp tục thu thập thông tin về chuyên gia, trí thức kiều bào, tiếp tục tăng cường trao đổi thông tin liên lạc, làm cầu nối giữa chuyên gia, trí thức kiều bào với trong nước và ngược lại. Chúng tôi cũng phối hợp với các cơ quan, đơn vị có nhu cầu sử dụng chất xám kiều bào, phối hợp với Đại học Quốc gia, Khu Công nghệ cao, Sở Khoa học công nghệ… tổ chức diễn đàn trao đổi, thu thập ý kiến của chuyên gia trí thức về những vấn đề quan tâm, tổng hợp để kiến nghị với lãnh đạo TP.HCM, Trung ương về cơ chế, chính sách thu hút chuyên gia, trí thức kiều bào một cách hiệu quả hơn.

* Xin cảm ơn ông.