Nhóm sáu chàng trai cô gái đến từ Nhật Bản, Hàn Quốc, Thái Lan và Indonesia, trong cuộc đối thoại với phóng viên Tiền phong, đưa ra bức tranh nhiều màu sắc về Việt Nam vào dịp nước ta kỷ niệm 33 năm giải phóng miền Nam.

Nhà thơ Dương Kỳ Anh - Tổng Biên tập báo Tiền phong và các bạn trẻ

Họ là thành viên Diễn đàn Khí hậu Lãnh đạo Trẻ Châu Á (AYLCF) tham dự Tuần lễ Lâm nghiệp Châu Á-Thái Bình Dương lần đầu tổ chức ở Việt Nam, từ 21-25/4/2008. AYLCF được Hội đồng Anh và Quỹ Quốc tế Bảo tồn Thiên nhiên - Chương trình Đông Dương (WWF-Indochina) thành lập nhân Hội nghị Thượng đỉnh về Biến đổi Khí hậu (COP13) ở đảo Bali, Indonesia, cuối năm ngoái.

Chiến tranh Việt Nam – Thế hệ sau không quên

Hầu như tất cả đồng thanh “Có” khi trả lời câu hỏi: “Đã bao giờ bạn nghe nói đến chiến tranh Việt Nam chưa?”.

“Sách giáo khoa lịch sử lớp 7 đến lớp 9 có một chương về chủ nghĩa thực dân. Việt Nam nổi lên như một tấm gương chói lọi. Chiến tranh ở Việt Nam là cuộc chiến tranh giải phóng dân tộc khỏi ách thực dân”- Reggy Hasibuan, 28 tuổi, đến từ Indonesia, nói.

Anh là nhà sáng lập Trung tâm Quyền lực Thanh niên ở Malang, Đông Java, một tổ chức thu hút nhiều thanh niên trên hòn đảo thường xuyên xảy ra động đất và núi lửa này tham gia các hoạt động bảo vệ môi trường.

Cuộc đối thoại tại tòa soạn báo Tiền phong

“Tôi biết chiến tranh Việt Nam từ hồi tiểu học - Sooa Lý 23 tuổi nói. Mặt trái xoan, trắng nõn, cô sinh viên khoa quốc tế một trường đại học ở Hán Thành (Seoul) còn có bốn năm kinh nghiệm ở Hiệp hội Sinh viên Luật Châu Á, một sân chơi cho các luật sư tương lai làm quen môi trường công tác toàn cầu hoá.

“Hồi đó, Hàn Quốc cử binh lính tham chiến ở Việt Nam vì Chính phủ Hàn Quốc có thoả ước với Chính phủ Mỹ. Nhưng thầy giáo nói rằng Việt Nam có quyết tâm ghê gớm và họ chiến đấu đến cùng để giành độc lập.

Người Mỹ đã rải chất độc hoá học xuống các khu rừng. Nhiều lính Hàn Quốc mắc các bệnh ngoài da. Có người sinh con dị tật”.

Tiếp các đại diện của Diễn đàn Khí hậu Lãnh đạo trẻ Châu Á (AYLCF) tại trụ sở Tiền phong vài ngày trước lễ kỷ niệm giải phóng miền Nam, Nhà thơ Dương Kỳ Anh, Tổng Biên tập báo Tiền phong, nói: “Biến đổi khí hậu là hiện tượng lâu dài. Nhận thức sớm của các nhà lãnh đạo tương lai và các cam kết hành động của họ sẽ giúp thế giới sẵn sàng hơn trong việc đối phó với thảm họa. Hy vọng AYLCF cho thế giới thấy các nhà lãnh đạo trẻ Châu Á đang lãnh trách nhiệm đối phó với vấn đề toàn cầu này”.

Mutiara Arumsari cũng lứa 8X và là đại diện Hội đồng Anh Indonesia. Cô tiếp cận chiến tranh Việt Nam từ cái nhìn hiện tại.

“Không biết có phải do tác động của chủ nghĩa xã hội hay không mà có một sự bình đẳng rất rõ giữa mọi người ở đây. Tôi không tìm thấy sự khác biệt rõ ràng giữa người giàu với người nghèo. Ở Thủ đô Jakarta thì ngược lại”.

Đồng hương của cô, công chức Ibnu Najib, cũng đề cập đến chiến tranh từ chính công việc hàng ngày của mình. Ibnu Najib, 26 tuổi, là chuyên viên lập kế hoạch ở Bộ Doanh nghiệp Nhà nước.

“Việt Nam, chiến tranh. Hết chủ nghĩa thực dân cũ đến mới. Việt Nam, cộng sản. Thế mà sao kinh tế tư nhân phát triển mạnh thế”, Ibnu nói.

“Tháng 12 năm ngoái, tôi được cử sang Hồ Chí Minh để tìm hiểu xem có đúng mỗi tháng ở Việt Nam có hàng trăm doanh nghiệp tư nhân ra đời không. Nước tôi theo thể chế đa đảng nhưng chưa bao giờ thấy lĩnh vực tư nhân hoạt động náo nhiệt như vậy”.

Hà Nội tương phản

“Xen giữa những công trình hiện đại là các khu phố cổ, chùa cổ. Văn Miếu, một trường đại học với những kiến trúc một tầng mái cong cổ kính, khiến tôi thấy Hà Nội không lẫn được với các thành phố khác”.

Nhưng Azusa Fukushima, 25 tuổi, trợ lý nghiên cứu ở Đại học Đô thành Tokyo (Tokyo Metropolitan University), cho biết cô còn thấy:

“Chiến tranh dường như vẫn chưa dứt khỏi đời sống của các bạn. Mọi người đi lại như chạy giặc, cảnh tôi thường thấy trên phim về đề tài chiến tranh.

Tokyo và Bangkok cũng nhiều xe cộ lắm. Tắc nghẽn ở những nơi đó là do phải đợi tín hiệu giao thông. Còn tắc nghẽn ở Hà Nội là sự hỗn loạn, người nọ tranh đường của người kia và rốt cục tất cả cùng tắc”.

Sainum trẻ nhất đoàn đại biểu AYLCF nhắc đến một Hà Nội có Nhà thờ Lớn xưa cũ nhưng chưa được tôn tạo để tăng vẻ hấp dẫn cho cái xưa cũ ấy.

Sainum Tangsombatvisit, 19 tuổi, phát ngôn cho một cơ quan chính phủ trong khi là trưởng khối sinh viên năm thứ nhất Đại học Chulalongkorn (một trong những cơ sở đào tạo đại học danh tiếng nhất Thái Lan).

“Tôi cũng hơi ngạc nhiên khi thấy nhiều đôi trai gái ôm hôn nhau trên vỉa hè, công viên. Thái Lan quê tôi và nhiều nước Châu Á tôi đi qua, khó thấy cảnh ấy”, cô gái còn là phái viên chương trình môi trường trẻ cho hãng Bayer ở Châu Á-Thái Bình Dương nói.

Song song với COP13 là AYCLF kéo dài bốn ngày, từ mùng 4-7/12/2007, tại Tây Java, Indonesia, dành cho đại diện thanh niên các nước tuổi từ 18-30. Ở đó, họ bàn về các khía cạnh của biến đổi khí hậu như giảm thiểu, thích nghi với biến đổi khí hậu, và truyền thông làm thay đổi hành vi. Việt Nam có hai thành viên duy nhất tham gia AYCLF. Nhưng khi lần đầu tiên AYCLF xuất quân và lấy Việt Nam làm điểm đến thì hai thành viên này bận du học, một ở Mỹ và một ở Hàn Quốc.

Reggy Hasibuan thích thú những hồ giữa lòng Hà Nội và hàng cây xanh trên phố. Nhưng anh thắc mắc sao có nhiều dây cáp giăng giữa trời thế. Rồi “cây xanh khá nhiều mà không hề nghe thấy tiếng chim hót”.

“Tôi thấy quảng cáo cả điện thoại di động Iphone, nhiều thanh niên dùng Iphone trên đường phố. Loại điện thoại này chưa vào thị trường Châu Á. Thế mà ở đây đã có. Lạ thật".

Không biết đấy là khen hay chê nhưng Ruggy so sánh hạ tầng viễn thông Việt Nam gần như ngang hàng với các nước công nghiệp.

“Khắp nơi, tôi thấy điểm truy cập internet với giá rẻ bất ngờ”. Ibnu Najib bảo Việt Nam còn có quyền tự hào thương hiệu cà phê Trung Nguyên.

“Một quốc gia chỉ cần một thương hiệu nổi tiếng toàn cầu là đủ sống. Cà phê ở nước tôi có đầy. Các nước khác cũng có đầy. Nhưng không đâu ngon bằng cà phê Trung Nguyên”.

Chàng trai đến từ quốc gia hồi giáo lớn thứ ba thế giới hỏi có cách nào mua được loại cà phê lấy từ phân con chồn không. Còn cô gái Hàn Quốc lại nhờ hỏi mua cà phê Trung Nguyên chưa xay, nguyên hạt.

Sooa Lee ngạc nhiên khi thấy quá nhiều thanh niên Việt Nam ăn mặc bắt chước diễn viên Hàn. “Tôi không hiểu sao có nhiều ảnh quảng cáo nam ca sỹ Hàn Quốc tên Be hay còn có tên Rain (mưa) như thế. Rồi ảnh quảng cáo nữ nghệ sỹ Jun Ji Huyn làm cho hãng mỹ phẩm Laneige nữa”.

“Tôi ra Hồ Hoàn Kiếm cùng một bạn gái Việt Nam mà Hội đồng Anh ở Hà Nội cử đi theo. Bạn ấy hỏi tôi biết gì về Hồ Hoàn Kiếm. Tôi kể một lèo. Bạn ấy trố mắt và bảo nhiều thanh niên Việt Nam không thể thuộc sử Hoàn Kiếm như tôi.

Ở nước tôi, chúng tôi được dạy từ bé tình yêu quê hương qua những câu chuyện lịch sử về đất nước mình. Chúng tôi được dạy cách giữ gìn sự thanh khiết của văn hoá Hàn khi bơi vào dòng chảy văn hoá toàn cầu”.

Thông điệp gửi bạn trẻ Việt Nam Sooa Lee: “Không pha tạp về văn hoá là điều làm nên bản sắc của một đất nước. Việt Nam là một nước có bề dày truyền thống. Thanh niên Việt Nam cần biết về lịch sử nước mình và tự hào về lịch sử của mình”. Sainum Tangsombatvisit: “Thế mạnh của giới trẻ là trí óc và đôi bàn tay. Nhưng mọi tín hiệu từ trí óc và bàn tay trước hết phải được truyền qua trái tim”. Mutiara Arumsari: “Bạn trẻ Việt Nam cần học cách phát hiện tiềm năng của mình, có niềm say mê lao vào những vấn đề mình quan tâm, cố gắng làm gì đó để đóng góp vào sự thay đổi của xã hội”. Ibnu Najib: “Trận sóng thần cuối năm 2004 cướp đi sinh mạng hàng trăm ngàn người. Nhưng bây giờ có một trận sóng thần thầm lặng khác đe dọa hàng triệu người. Đấy là khủng hoảng thiếu lương thực, là biến đổi khí hậu toàn cầu. Giới trẻ Việt Nam và Châu Á cần nhận thức được cơn sóng thần thầm lặng này”. Reggy Hasibuan: “Bạn trẻ Việt Nam cần có sáng kiến để chủ động thay đổi thay vì ngồi chờ đợi. Thế mạnh của tuổi trẻ chính là sáng kiến. Cuộc chiến chống lại biến đổi khí hậu không thể thành công nếu thiếu sáng kiến. Càng không thể thành công nếu không hành động để biến sáng kiến thành hiện thực”.