Trong bài phát biểu của mình, Tổng Bí thư đã đánh giá cao những nỗ lực mà cán bộ, nhân viên ngành Y tế đã đạt được trong thời gian vừa qua, đồng thời cũng nêu lên những nhiệm vụ nặng nề nhưng hết sức vẻ vang mà Đảng và Nhà nước giao phó cho ngành Y tế trong sự nghiệp chăm sóc sức khỏe nhân dân. Chúng tôi xin trích đăng bài phát biểu quan trọng này của đồng chí Tổng Bí thư.
Hôm nay, tôi rất vui mừng được đến dự Lễ kỷ niệm Ngày Thầy thuốc Việt Nam. Thay mặt các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước, tôi xin gửi tới toàn thể các đồng chí và qua các đồng chí xin gửi tới tất cả các thầy thuốc và những người công tác trong ngành Y tế cả nước lời thăm hỏi ân cần và những lời chúc mừng tốt đẹp nhất; chúc toàn thể các đồng chí một năm mới luôn luôn mạnh khoẻ, hạnh phúc và có nhiều thành tích và niềm vui trong việc thực hiện nhiệm vụ vô cùng cao cả của mình là những người thầy thuốc của nhân dân.
Tôi nghĩ rằng Nghị quyết 46 (khoá IX) của Bộ Chính trị, Chỉ thị 06 của Ban Bí thư đã chỉ ra cho ngành Y tế những quan điểm, mục tiêu, các nhiệm vụ và biện pháp rất cụ thể; Nghị định số 188 của Chính phủ ngày 27/12/2007 đã quy định rất rõ và cụ thể về vị trí, chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của Bộ Y tế. Vừa qua, tại Hội nghị tổng kết năm 2007 và triển khai công tác năm 2008 của ngành Y tế, đồng chí Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã đánh giá rất cụ thể về những kết quả công tác của toàn ngành ta trong năm 2007 và chỉ ra những phương hướng và nhiệm vụ trọng tâm của ngành trong năm 2008 và thời gian tới. Tôi đề nghị các đồng chí tổ chức quán triệt sâu sắc hơn nữa các văn kiện này và có các biện pháp thực hiện thật nghiêm túc và hiệu quả.
Thưa các đồng chí,
Nhân dịp đến thăm và làm việc với Bộ Y tế, tôi xin phát biểu thêm với các đồng chí một số vấn đề sau đây:
- Cần nhận thức rõ và đầy đủ thực trạng của ngành Y tế nước ta.
Trong những năm qua, công tác bảo vệ và chăm sóc sức khoẻ nhân dân ở nước ta đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng. Mạng lưới y tế, đặc biệt là y tế cơ sở, cơ sở y tế dự phòng ngày càng được củng cố và phát triển; nhiều dịch bệnh nguy hiểm được khống chế và đẩy lùi; các dịch vụ y tế ngày một đa dạng; các trung tâm y tế chuyên sâu, phát triển mạnh, nhiều công nghệ mới được nghiên cứu và ứng dụng; việc cung ứng thuốc và trang thiết bị y tế đã có nhiều cố gắng hơn. Y dược học cổ truyền phát triển, ngày càng đóng góp có hiệu quả cho khám và điều trị bệnh. Bảo hiểm y tế được hình thành và bước đầu phát huy tác dụng. Công tác kết hợp quân y, dân y trong chăm sóc sức khoẻ nhân dân và các lực lượng vũ trang đã được tăng cường đạt những kết quả quan trọng, nhất là ở vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới, hải đảo. Nhân dân ở hầu hết các vùng, miền đã được chăm sóc sức khoẻ tốt hơn. Nhiều chính sách về y tế, chăm sóc và bảo vệ sức khoẻ nhân dân được quan tâm xây dựng, phù hợp hơn với thực tiễn; công tác thông tin - giáo dục - truyền thông sức khoẻ được đẩy mạnh, tạo sự chuyển biến rõ rệt về nhận thức, trách nhiệm của toàn bộ hệ thống chính trị đối với công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khoẻ nhân dân.
Tuy nhiên, công tác bảo vệ và chăm sóc sức khoẻ ở nước ta vẫn còn nhiều bất cập và yếu kém. Hệ thống y tế chậm đổi mới, chậm thích ứng với sự phát triển của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và sự thay đổi của cơ cấu bệnh tật; chất lượng dịch vụ y tế chưa đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của nhân dân; điều kiện chăm sóc y tế cho người nghèo, vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới, hải đảo, vùng dân tộc thiểu số còn nhiều khó khăn; năng lực sản xuất và cung ứng thuốc còn yếu, giá thuốc chữa bệnh còn cao so với thu nhập của nhân dân. Tổ chức và hoạt động của y tế dự phòng còn nhiều bất cập. Một bộ phận nhân dân chưa hình thành được ý thức và thói quen tự bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khoẻ. Những việc làm vi phạm đạo đức nghề nghiệp của một số cán bộ y tế chậm được khắc phục. Công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khoẻ nhân dân ở nước ta đang đứng trước những thách thức to lớn: nhiều vấn đề xã hội mới phát sinh như ô nhiễm môi trường, tệ nạn xã hội đang ảnh hưởng xấu đến sức khoẻ của nhân dân; vấn đề bảo đảm công bằng trong khám, chữa bệnh; mặt trái của kinh tế thị trường có nguy cơ làm phai mờ giá trị đạo đức cao quý của người thầy thuốc v.v... Quy mô dân số của nước ta những năm tới vẫn tiếp tục tăng, nhu cầu chăm sóc sức khoẻ của nhân dân ngày càng cao và đa dạng, trong khi khả năng đáp ứng của hệ thống y tế còn hạn chế; chi phí cho chăm sóc sức khoẻ ngày càng lớn, trong khi về cơ bản nước ta vẫn còn là một nước nghèo, đầu tư cho công tác chăm sóc sức khoẻ còn thấp. Toàn cầu hoá và hội nhập kinh tế quốc tế vừa đem lại những cơ hội thuận lợi, vừa đặt nước ta trước những nguy cơ bị lây truyền các bệnh dịch nguy hiểm và những thách thức trong lĩnh vực sản xuất thuốc và ứng dụng công nghệ cao trong y tế.
Vẫn còn tình trạng một số cấp ủy đảng, chính quyền chưa quan tâm chỉ đạo kiên quyết việc triển khai thực hiện Nghị quyết của Bộ Chính trị và Chỉ thị của Ban Bí thư về công tác y tế, chăm sóc và bảo vệ sức khoẻ nhân dân. Cải cách hành chính trong ngành còn chậm, tư tưởng bao cấp, trông chờ vào Nhà nước còn phổ biến ở nhiều cơ sở y tế công lập; công tác quản lý y tế cơ sở còn lỏng lẻo.
Ngành Y tế nước ta đang đứng trước khó khăn, thách thức về nguồn lực. Cơ sở vật chất còn nghèo nàn. Ở tuyến Trung ương, các bệnh viện lớn thiếu các phương tiện chẩn đoán và điều trị hiện đại, quá tải bệnh nhân; tuyến địa phương thiếu những phương tiện tối thiểu phục vụ nhu cầu khám, chữa bệnh cho nhân dân, đặc biệt là tuyến cơ sở. Việc cung ứng thuốc chữa bệnh cả về số lượng, chất lượng còn nhiều hạn chế.
- Cần nắm vững mục tiêu và những quan điểm cơ bản của Nghị quyết 46 của Bộ Chính trị (khoá IX), đó là: giảm tỉ lệ mắc bệnh tật và tử vong, nâng cao sức khoẻ, tăng tuổi thọ, cải thiện chất lượng giống nòi, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống, chất lượng nguồn nhân lực, hình thành hệ thống chăm sóc sức khoẻ đồng bộ từ Trung ương đến cơ sở và thói quen giữ gìn sức khoẻ của nhân dân, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hoá, hiện đại hoá, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Sức khoẻ là vốn quý nhất của mỗi con người và của toàn xã hội. Bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khoẻ nhân dân là hoạt động nhân đạo, trực tiếp bảo đảm nguồn nhân lực cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, là một trong những chính sách ưu tiên hàng đầu của Đảng và Nhà nước. Đầu tư cho lĩnh vực này là đầu tư phát triển, thể hiện bản chất tốt đẹp của chế độ. Đổi mới và hoàn thiện hệ thống y tế theo hướng công bằng, hiệu quả và phát triển, nhằm tạo cơ hội thuận lợi cho mọi người dân được bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khoẻ với chất lượng ngày càng cao, phù hợp với sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Thực hiện chăm sóc sức khoẻ toàn diện, gắn phòng bệnh với chữa bệnh, phục hồi chức năng và luyện tập thể dục thể thao nâng cao sức khoẻ. Phát triển đồng thời y tế phổ cập và y tế chuyên sâu; kết hợp đông y và tây y. Xã hội hoá các hoạt động chăm sóc sức khoẻ gắn với tăng cường đầu tư của Nhà nước; thực hiện tốt việc trợ giúp cho các đối tượng chính sách và người nghèo trong chăm sóc và nâng cao sức khoẻ. Bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khoẻ là bổn phận của mỗi người dân, mỗi gia đình và cộng đồng, là trách nhiệm của các cấp ủy Đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể nhân dân và các tổ chức xã hội, trong đó ngành Y tế giữ vai trò nòng cốt về chuyên môn và kỹ thuật. Khuyến khích các thành phần kinh tế đầu tư phát triển các dịch vụ chăm sóc và nâng cao sức khoẻ. Nghề y là một nghề đặc biệt, cần được tuyển chọn, đào tạo, sử dụng và đãi ngộ đặc biệt. Mỗi cán bộ, nhân viên y tế phải không ngừng nâng cao đạo đức nghề nghiệp và năng lực chuyên môn, xứng đáng với sự tin cậy và tôn vinh của xã hội, thực hiện lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Người thầy thuốc phải đồng thời là người mẹ hiền”.
- Về các nhiệm vụ và giải pháp đã đề ra cho ngành Y tế trong thời gian tới, tôi đề nghị các đồng chí đặc biệt chú trọng mấy nhiệm vụ trọng yếu sau đây:
Một là, phát triển và hoàn thiện hệ thống chăm sóc sức khoẻ nhân dân. Xây dựng và thực hiện tốt quy hoạch phát triển hệ thống y tế đến năm 2010 và những năm tiếp theo. Tiếp tục phát triển và hoàn thiện hệ thống y tế dự phòng. Mở rộng và triển khai có hiệu quả các chương trình mục tiêu quốc gia về y tế và nâng cao sức khoẻ. Phát triển các phong trào vệ sinh, phòng bệnh và thể dục thể thao. Triển khai mạnh mẽ các biện pháp vệ sinh, an toàn thực phẩm. Kịp thời dự báo và có biện pháp ngăn ngừa để hạn chế tối đa những tác động tiêu cực đối với sức khoẻ do thay đổi lối sống, môi trường và điều kiện lao động trong quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá. Nâng cao năng lực giám sát, phát hiện và khống chế dịch bệnh, đặc biệt là HIV/AIDS và các dịch bệnh mới phát sinh. Đẩy mạnh phòng, chống các bệnh nghề nghiệp. Củng cố và phát triển y tế học đường, chú trọng chăm sóc sức khoẻ bà mẹ, trẻ em, người cao tuổi và các hoạt động phục hồi chức năng. Củng cố và hoàn thiện mạng lưới y tế cơ sở cả về vật chất, trang thiết bị và cán bộ. Xây dựng và nâng cấp các bệnh viện, nhất là bệnh viện đa khoa tuyến tỉnh và huyện để có đủ khả năng giải quyết một cách cơ bản nhu cầu khám chữa bệnh của nhân dân ngay tại địa phương. Từng bước phát triển mạng lưới các khoa và bệnh viện điều dưỡng, phục hồi chức năng. Quy hoạch mạng lưới khám chữa bệnh theo địa bàn dân cư. Tiếp tục đầu tư và khai thác có hiệu quả các trung tâm y tế chuyên sâu hiện có, xây dựng thêm một số trung tâm y tế chuyên sâu mới. Đẩy mạnh nghiên cứu, kế thừa, bảo tồn và phát triển y dược học cổ truyền thành một chuyên ngành khoa học. Kết hợp quân y và dân y trong bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khoẻ nhân dân và các lực lượng vũ trang, nhất là ở các vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo... Đưa chương trình kết hợp quân, dân y thành một nội dung của chương trình mục tiêu y tế quốc gia. Phát triển ngành dược thành một ngành kinh tế - kỹ thuật mũi nhọn. Phát triển công nghiệp dược, nâng cao năng lực sản xuất thuốc trong nước, ưu tiên các dạng bào chế công nghệ cao. Quy hoạch và phát triển các vùng dược liệu, các cơ sở sản xuất nguyên liệu hoá dược. Củng cố mạng lưới lưu thông, phân phối và cung ứng thuốc để ổn định thị trường thuốc phòng và chữa bệnh cho nhân dân. Đẩy mạnh nghiên cứu và sản xuất vắc - xin, sinh phẩm y tế. Phát triển công nghiệp trang thiết bị y tế theo hướng hiện đại.
Đẩy mạnh nghiên cứu khoa học, tiếp cận và ứng dụng những thành tựu về khoa học và công nghệ hiện đại, đặc biệt là công nghệ sinh học và công nghệ thông tin; từng bước đưa nền y học nước ta đạt trình độ tiên tiến trong khu vực và thế giới. Mở rộng và tranh thủ sự giúp đỡ và đầu tư nguồn lực của các nước, các tổ chức quốc tế; tiếp thu các thành tựu về khoa học công nghệ và kinh nghiệm quản lý phục vụ sự nghiệp bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khoẻ nhân dân.
Hai là, tổ chức chăm sóc thật tốt sức khoẻ nhân dân, trước hết là cho những người nghèo, những người thuộc diện cận nghèo, các đối tượng được thụ hưởng chính sách ưu đãi của Đảng và Nhà nước, các cháu nhỏ dưới 6 tuổi, đồng bào các dân tộc thiểu số, vùng sâu, vùng xa, vùng có nhiều khó khăn. Phải tạo những điều kiện thuận lợi nhất cho nhân dân được hưởng sự chăm sóc về y tế, giảm thiểu tối đa những khó khăn, phiền hà mỗi khi họ phải tới các cơ sở khám, chữa bệnh và mua thuốc. Phải phát huy cao độ sức mạnh tổng hợp của ngành Y tế, của toàn thể nhân dân, sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp ủy Đảng, sự quản lý của Nhà nước và sự đóng góp của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân, tạo ra một chuyển biến mạnh mẽ, rõ ràng trong việc chăm sóc sức khoẻ cho nhân dân. Phải làm sao để các lĩnh vực như y tế, giáo dục, đào tạo, văn hoá phải thể hiện ngày càng rõ tính ưu việt của chủ nghĩa xã hội, làm cho các lĩnh vực này cùng những lĩnh vực quan trọng khác góp phần giữ vững định hướng xã hội chủ nghĩa khi chúng ta tiến hành xây dựng và phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập kinh tế quốc tế.
Ba là, phải tôn vinh và nhìn nhận thật đúng vai trò và sứ mệnh cao cả của những người thầy thuốc. Đảng, Nhà nước và nhân dân phải tạo và dành mọi sự chăm sóc cần thiết cho các thầy thuốc để họ có thể thực hiện tốt sứ mệnh cao cả “Thầy thuốc như mẹ hiền”. Đồng thời, xã hội cũng đòi hỏi những người thầy thuốc phải cố gắng tu dưỡng, rèn luyện và vươn lên không ngừng để thể hiện rõ vai trò đó. Sự nghiệp cao cả của ngành Y tế trong xã hội chúng ta đòi hỏi người thầy thuốc phải có nhận thức chính trị sâu sắc về vai trò và trách nhiệm của mình; phải tinh thông, vững vàng, nếu không nói là phải am hiểu xuất sắc về chuyên môn và ngành học của mình; phải có phẩm chất đạo đức thật trong sáng và tấm lòng nhân ái, nhân hậu. Người thầy thuốc phải luôn luôn cảm thông và gắn bó với người bệnh, đau với nỗi đau của người bệnh, dằn vặt lương tâm khi chưa làm hết khả năng và trách nhiệm của mình để cứu giúp người bệnh. Phải làm cho toàn xã hội tham gia tích cực vào việc xây dựng mối quan hệ gắn bó này giữa thầy thuốc và người bệnh và phê phán nghiêm khắc những cử chỉ và việc làm trái với đạo lý này và đạo đức của người thầy thuốc.
Bốn là, phải chú trọng bồi dưỡng, đào tạo và phát triển nguồn nhân lực của ngành Y; phải nhận thức thật rõ nghề y là một nghề đặc biệt, cần được tuyển chọn, đào tạo, sử dụng và đãi ngộ đặc biệt. Phải kiện toàn đội ngũ cán bộ y tế cả về số lượng, chất lượng và cơ cấu. Sắp xếp lại mạng lưới, mở rộng và nâng cấp các cơ sở đào tạo, đáp ứng nhu cầu về cán bộ y tế phù hợp với quy hoạch phát triển của ngành; xây dựng một số trung tâm đào tạo cán bộ y tế ngành ngang tầm các nước tiên tiến trong khu vực. Tăng cường đào tạo cán bộ y tế theo hình thức cử tuyển cho miền núi và vùng Đồng bằng sông Cửu Long; chú trọng đào tạo cán bộ quản lý y tế, nhất là cán bộ quản lý bệnh viện. Coi trọng việc đào tạo, sử dụng và đãi ngộ nhân tài về y tế. Mở rộng việc đưa cán bộ có trình độ cao đi đào tạo ở nước ngoài bằng nguồn kinh phí nhà nước, khuyến khích du học tự túc theo các chuyên ngành có nhu cầu.
Năm là, cần đổi mới và hoàn thiện chính sách tài chính y tế theo hướng tăng nhanh tỉ trọng các nguồn tài chính công (bao gồm ngân sách nhà nước, bảo hiểm y tế), giảm dần hình thức thanh toán viện phí trực tiếp từ người bệnh. Từ nay đến năm 2010, Nhà nước cần đầu tư mạnh, tạo bước bứt phá để nâng cấp các cơ sở y tế, trong đó ưu tiên củng cố, hoàn thiện mạng lưới y tế cơ sở, y tế dự phòng, các bệnh viện đa khoa tuyến tỉnh, tuyến huyện; các trung tâm y tế khu vực, nhất là ở Tây Nguyên, miền núi phía Bắc, miền Trung và Đồng bằng sông Cửu Long... xây dựng và thực hiện tốt lộ trình tiến tới bảo hiểm y tế toàn dân vào năm 2010. Tuyên truyền, giáo dục mọi người dân đều tự nguyện tham gia bảo hiểm y tế. Đa dạng hoá các loại hình bảo hiểm y tế, chú ý các loại hình dựa vào cộng đồng; tạo nguồn tài chính từ ngân sách nhà nước, viện trợ, các quỹ từ thiện, quỹ xoá đói giảm nghèo... để trợ cấp cho người nghèo, người sống ở nông thôn, miền núi, vùng sâu, vùng xa tham gia các loại hình bảo hiểm y tế phù hợp. Hoàn thiện cơ chế, chính sách, củng cố tổ chức và nâng cao năng lực quản lý, điều hành hệ thống bảo hiểm y tế, có phương thức thanh toán phù hợp để người tham gia bảo hiểm y tế được chăm sóc với chất lượng tốt, không bị phân biệt đối xử trong khám, chữa bệnh. Xây dựng và thực hiện chính sách viện phí phù hợp trên cơ sở tính đúng, tính đủ các chi phí trực tiếp phục vụ bệnh nhân. Nhà nước có chính sách trợ giúp đối với những người có thu nhập thấp và có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn. Công khai, minh bạch việc thu, chi viện phí cho người dân biết.
Sáu là, cần tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp uỷ Đảng và nâng cao năng lực quản lý của Nhà nước đối với công tác y tế. Trước hết, phải nâng cao nhận thức, vai trò và trách nhiệm của các cấp uỷ Đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể, các tổ chức xã hội, cộng đồng và mỗi người dân trong việc bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khoẻ. Các mục tiêu, nhiệm vụ về bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khoẻ nhân dân phải được đưa vào các chiến lược, chính sách phát triển kinh tế - xã hội của cả nước và ở từng địa phương. Các cấp uỷ Đảng, chính quyền, đặc biệt là cơ sở, phải xác định việc lãnh đạo, chỉ đạo công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khoẻ nhân dân là một trong những nhiệm vụ chính trị quan trọng; quy định rõ trách nhiệm và kiểm tra hoạt động của các ban, ngành, đoàn thể, tổ chức xã hội trong công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khoẻ nhân dân ở địa phương. Triển khai rộng rãi phong trào xây dựng làng văn hoá - sức khoẻ ở mọi thôn, bản. Chăm lo xây dựng đội ngũ cán bộ y tế ở địa phương và cơ sở. Chú trọng công tác giáo dục chính trị, tư tưởng, nâng cao đạo đức nghề nghiệp, kỷ luật lao động và tinh thần trách nhiệm của cán bộ, nhân viên y tế, chấn chỉnh và khắc phục những biểu hiện tiêu cực tại các cơ sở y tế. Tăng cường công tác xây dựng Đảng, làm tốt công tác phát triển Đảng, nhất là đối với cán bộ y tế trẻ. Đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục và học tập tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh trong toàn ngành Y tế.
Bảy là, ngành Y tế cần tổ chức quán triệt và thực hiện thật tốt cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”, cuộc vận động này phải được vận dụng thực hiện một cách thật sinh động và cụ thể trong ngành Y tế để đem lại những kết quả thật rõ ràng, tạo một sự chuyển biến rõ rệt, được toàn thể xã hội thừa nhận đối với ngành ta. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nêu một tấm gương sáng chói về đạo đức cần kiệm, liêm chính, chí công vô tư, khiêm tốn và giản dị. Đối với mọi đối tượng trong xã hội, từ các cụ già đến các cháu nhỏ, thiếu niên nhi đồng, Bác Hồ đều có những lời dạy rõ ràng và thân ái, dễ hiểu. Đặc biệt đối với ngành Y tế, Bác Hồ đã có những lời chỉ bảo ân cần, chí tình, chí nghĩa, chắc không một ai trong ngành Y tế lại không được nghe ít nhất là một lần. Chính vì vậy mà việc “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” là điều được toàn thể xã hội trông chờ và hy vọng nhiều nhất ở ngành Y tế.
Một lần nữa, xin chúc toàn thể các đồng chí mạnh khoẻ, hạnh phúc và có nhiều thành tích và thắng lợi trong năm mới.
