Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng trình bày báo cáo "Phấn đấu kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm an sinh xã hội và tăng trưởng bền vững". Ảnh: TTXVN.

Sáng 6/5, tại Hội trường Bộ Quốc phòng, kỳ họp thứ 3 Quốc hội khoá XII đã khai mạc trọng thể với sự tham dự đầy đủ của các vị lãnh đạo Đảng, Nhà nước và gần 500 đại biểu Quốc hội.

Chính phủ thừa nhận 5 yếu kém, khuyết điểm

Báo cáo trước toàn thể Quốc hội, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng một lần nữa thẳng thắn nêu lên những khó khăn mà đất nước đang gặp phải. Người đứng đầu Chính phủ thừa nhận: “Nổi cộm lên và đáng lo ngại nhất là tình hình lạm phát, giá cả tiêu dùng và nhập siêu tăng cao, cùng với những biến động bất thường của thị trường tiền tệ, chứng khoán, thị trường bất động sản đã đe doạ nghiêm trọng sự ổn định của nền kinh tế vĩ mô, tác động tiêu cực đến sản xuất, tăng trưởng của nền kinh tế và môi trường đầu tư, ảnh hưởng đến công ăn việc làm, thu nhập và đời sống nhân dân, nhất là người nghèo, người lao động có thu nhập thấp và đồng bào ở vùng bị thiên tai, dịch bệnh”.

Kỳ họp thứ 3, Quốc hội Khoá XII diễn ra từ 6/5 – 7/6/2008. Các đại biểu sẽ tiến hành thảo luận và thông qua 13 dự án luật, cho ý kiến 7 dự án luật và xem xét một số nội dung quan trọng khác như: Các báo cáo bổ sung về kết quả thực hiện nhiệm vụ và ngân sách nhà nước năm 2007, việc triển khai thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và ngân sách nhà nước những tháng đầu năm 2008; phê chuẩn quyết toán ngân sách nhà nước năm 2006; Quốc hội thực hiện giám sát tối cao việc thực hiện chính sách pháp luật về công tác xã hội hoá chăm sóc sức khoẻ nhân dân; nghe báo cáo tổng hợp ý kiến của cử tri cả nước kiến nghị với Quốc hội, kết quả giải quyết kiến nghị của cử tri và trả lời chất vấn của đại biểu Quốc hội; xem xét, quyết định điều chỉnh địa giới hành chính thủ đô Hà Nội và một số tỉnh; xem xét, quyết định việc thí điểm cho người nước ngoài được mua và sở hữu nhà ở có thời hạn tại Việt Nam... Trong đó, một số nội dung quan trọng sẽ được truyền hình trực tiếp.

Tình hình trên đây, theo Thủ tướng có nguyên nhân khách quan của nền kinh tế thế giới, nhưng có những yếu kém, bất cập trong quản lý, điều hành của Chính phủ là nguyên nhân chủ quan trực tiếp và quan trọng, đã làm cho những yếu kém vốn có của nền kinh tế nước ta càng bộc lộ rõ hơn và tác động sâu hơn.

Thủ tướng cho rằng, có 5 nguyên nhân chính dẫn đến những bất cập, yếu kém trên được thể hiện ở các mặt sau: Chính sách tiền tệ nới lỏng trong nhiều năm qua, làm tổng phương tiện thanh toán và tổng dư nợ tín dụng tăng cao, gây áp lực trực tiếp đến lạm phát. Tỉ lệ bội chi ngân sách ở mức 5% được giữ liên tục trong nhiều năm khi quy mô nền kinh tế ngày càng lớn nhưng chưa đặt ra kế hoạch phấn đấu giảm dần bội chi, do đó không tạo được áp lực đối với việc kiểm soát và tiết kiệm chi tiêu ngân sách. Chi đầu tư khu vực Nhà nước còn lớn và hiệu quả thấp. Vai trò của nhà nước trong quản lý thị trường (trong đó có thị trường bất động sản và chứng khoán), quản lý giá cả, xuất nhập khẩu còn nhiều yếu kém, chậm đề ra các chính sách thích hợp. Công tác nghiên cứu và dự báo thông tin thị trường chưa được coi trọng đúng mức. Năng lực tham mưu tổng hợp về kinh tế vĩ mô chưa đáp ứng yêu cầu quản lý điều hành và công tác tuyên truyền, giải thích tình hình vẫn chưa kịp thời, chưa rõ, thiếu nhất quán trước những diễn biến mới và khi ban hành các chính sách giải pháp mới có tính nhạy cảm, gây tâm tư lo lắng trong xã hội.

“Chính phủ đã nghiêm túc kiểm điểm, nhận rõ những kết quả đạt được, mặt mạnh, đồng thời nhìn nhận sâu sắc về những bất cập, yếu kém, khuyết điểm của mình trong quản lý, điều hành”, Thủ tướng nhấn mạnh.

Các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Quốc hội, Chính phủ và các vị đại biểu trong ngày khai mạc. Ảnh: TTXVN.

Tiếp tục cắt giảm chi tiêu công

Khắc phục những khuyết điểm trên, Thủ tướng xác nhận lại 8 nhóm giải pháp khắc phục chủ yếu: Đó là, thực hiện chính sách tài chính tiền tệ chặt chẽ và hiệu quả theo hướng tiết kiệm chi, kiểm soát chặt đầu tư công, giảm dần bội chi ngân sách; không điều chỉnh tăng tổng mức vốn đầu tư ngân sách nhà nước năm 2008 đã giao theo mặt bằng giá mới; rà soát sắp xếp lại các dự án theo hướng đình hoãn khởi công các dự án không có trong quy hoạch được duyệt, dự án chưa đủ thủ tục, dự án xây dựng trụ sở cơ quan, hội trường, bảo tàng, nhà văn hoá đã bố trí vốn nhưng chưa khởi công; tiếp tục rà soát để cắt giảm 25% nguồn vốn đầu tư từ trái phiếu Chính phủ; các bộ ngành, địa phương, tập đoàn kinh tế phải báo cáo Thủ tướng về kế hoạch cụ thể việc kiểm soát điều chỉnh vốn đầu tư phát triển; thực hiện chính sách tiền tệ thắt chặt với kiểm soát ngặt việc tăng tổng phương tiện thanh toán, dư nợ tín dụng. Thủ tướng cũng khẳng định, sẽ tiếp tục thực hiện, mở rộng các chính sách an sinh xã hội.

Chiều cùng ngày, các ĐBQH đã tiến hành thảo luận ở tổ về đánh giá bổ sung thực hiện nhiệm vụ kinh tế - xã hội và ngân sách Nhà nước năm 2007.

Các ĐB yêu cầu xác định về trách nhiệm cá nhân

Theo ĐB Phạm Thị Loan (Hà Nội), Chính phủ đã nhận ra các yếu kém để khắc phục. Tuy nhiên, 8 nhóm giải pháp đưa ra mới chỉ dừng lại ở xử lý tình huống, trước mắt mà thôi. “Những điều này cho thấy vẫn đang tồn tại một nền kinh tế vừa “mệnh lệnh hành chính” vừa “kinh tế thị trường” hiện nay” - ĐB Loan nhận xét.

“Chính sách tiền tệ hiện nay của chúng ta vô cùng bất cập và khác lạ. Cụ thể, trong khi thế giới đang hạ lãi suất ngân hàng thì chúng ta lại tăng lãi suất. Do lãi suất huy động vốn tăng nên lãi suất cho vay cũng phải tăng, tất yếu làm cho giá cả tăng lên, lạm phát cao. Chúng ta không thể kiềm chế thị trường bằng mệnh lệnh hành chính được” - ĐB Loan bức xúc.

Còn TS. Nguyễn Ngọc Đào (Học viện Chính trị - Hành chính Quốc gia) cho rằng: Báo cáo của Chính phủ vẫn chưa chỉ rõ nguyên nhân, cá nhân và tập thể nào chịu trách nhiệm, như cá nhân một bộ trưởng và ngành đó cần được nêu ra. Nay thị trường chứng khoán chao đảo, tập đoàn nào dùng tiền chơi chứng khoán, bất động sản? Phải kiểm tra làm rõ và đưa ra nghị trường Quốc hội. Đồng tình với quan điểm trên, Chủ tịch HĐND TP. HCM, ĐB Phạm Phương Thảo nhấn mạnh: Có nguyên nhân về hệ thống tổ chức bộ máy, do đó phải có những biện pháp mạnh mẽ, kiên quyết hơn nữa mới mong khắc phục được. “Trách nhiệm các bộ, ngành, tập đoàn kinh tế thế nào? Xử lý một vài địa chỉ cụ thể sẽ đẩy nền kinh tế lên”, ĐB Thảo khẳng định.

Phó Giám đốc Công an TP HCM, ĐB Lê Thanh Bình nhấn mạnh đến yếu kém của các bộ ngành, ngoài nguyên nhân khách quan còn có nguyên nhân thiếu trách nhiệm, không hoàn thành  nhiệm vụ nhân dân giao. “Nhận khuyết điểm rất đơn giản, năm nào cũng như vậy. Tại sao tồn tại nợ thuế, để ngân sách tồn đọng... lỗi tại ai, tại sao không công khai với báo chí để dân được biết?”, ông Bình thẳng thắn.

Băn khoăn tại sao không thấy trách nhiệm cụ thể, ĐB Nguyễn Văn Bé (TP HCM) bày tỏ: Báo cáo mới nói đến nguyên nhân, nhưng chưa đi đến tận cùng nguyên nhân của những nguyên nhân đó. Vì chưa dám chỉ rõ, chưa quy trách nhiệm cho từng thành viên Chính phủ. Vai trò dự báo tham mưu của các thành viên Chính phủ cho Thủ tướng như thế nào, phải làm rõ. Trong báo cáo Thủ tướng nói dự báo không tốt nên chỉ số giá tiêu dùng tăng cao, vậy trách nhiệm của ai?

Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng An ninh, ông Lê Quang Bình lại “rất băn khoăn” về những quyết định của Quốc hội khi “bấm nút” thông qua nghị quyết về tăng trưởng nền kinh tế năm 2008 là 8,5% theo đề nghị của Chính phủ, nay phải điều chỉnh lại, cũng theo đề nghị của Chính phủ. “Muốn các quyết định của Quốc hội sâu sát, Chính phủ cần cung cấp cho ĐBQH những thông tin chính xác, kịp thời và khách quan để khi “bấm nút” thông qua được thực chất hơn, hiệu quả hơn”, ông Bình nhấn mạnh.

Nên học cách sống chung với... lạm phát

Mức trượt giá ngày càng tăng khiến người dân phải thắt chặt chi tiêu. Ảnh: Chí Cường.

Trưởng Đoàn ĐBQH TP HCM Trần Hoàng Thám đề nghị Chính phủ cần làm rõ hơn vì một số vấn đề thấy “chưa ổn”. Báo cáo của Chính phủ nêu nhiều chính sách, biện pháp đã được triển khai khẩn trương... nhưng chưa rõ cụ thể giải pháp gì? “Ban hành chính sách vĩ mô có nguyên nhân khiến giá tăng, lạm phát hay không? Nếu có mà chậm sửa, bó buộc cho phát triển kinh tế vĩ mô thì phải phân tích, mổ xẻ để khắc phục”, ông Thám nêu quan điểm.

Chuyên gia kinh tế, TS. Trần Du Lịch (TP HCM) tỏ ra lo lắng: Chúng ta cố gắng huy động mọi nguồn lực cho tăng trưởng nhưng sự sống còn là ổn định nền kinh tế vĩ mô. 

Hiện tất cả các nền kinh tế thế giới đang đi vào “mắt bão” vì dầu thô hơn 40 năm qua chưa bao giờ tăng cao thế này. Vấn đề quan trọng là làm sao cho con tàu không bị chìm trong bão, chứ đừng nghĩ đến chuyện “chạy bão”.

Về những giải pháp hạn chế nhập siêu, theo TS Lịch là chưa thấy Bộ Công Thương đưa ra giải pháp gì cụ thể, trong khi đầu năm Bộ trưởng Công Thương tuyên bố kiểm soát nhập siêu trong tầm tay.

Bên cạnh đó, ĐB Lịch đề nghị Chính phủ phải làm rõ tình trạng để các tập đoàn kinh tế nhà nước thay vì đưa vốn đầu tư vào lĩnh vực của mình lại ném vào bất động sản, chứng khoán hàng trăm nghìn tỷ đồng, phải có biện pháp rất mạnh, nếu không sẽ thất thoát rất lớn. Phải chấm dứt tình trạng này.

Theo lịch trình, hôm nay (7/5) Quốc hội tiếp tục thảo luận về Dự án Luật Thuế VAT sửa đổi và Dự án Luật thu nhập doanh nghiệp sửa đổi.