Ngành xây dựng: Thất thu ngân sách lớn
Điều đầu tiên mà Kiểm toán Nhà nước đưa ra là năm 2006 có 11/29 tỉnh thành được kiểm toán thì mức giao thu ngân sách chỉ bằng năm 2005. Mức giao thu thấp có nguyên nhân từ điều chỉnh chính sách như thay đổi, miễn giảm thuế... nhưng nguyên nhân chính vẫn là do công tác dự báo kém, dựa trên kết quả năm 2005 hoặc lập dự toán một số khoản thiếu tích cực.
Đáng chú ý, có 2 chỉ tiêu thu không đạt dự toán, trong đó thu phí xăng dầu đạt 81,8% dự toán (giảm 881 tỷ đồng) chủ yếu do giá xăng dầu tăng cao, sản lượng tiêu thụ giảm và cơ cấu nhập khẩu xăng dầu thay đổi theo hướng giảm nhập xăng, tăng nhập dầu.
Tình trạng kê khai sai thuế suất GTGT, hạch toán thiếu doanh thu chịu thuế… vẫn còn nhiều. Kiểm toán đã kiến nghị tăng thu ngân sách 428 tỷ đồng ở các đơn vị như Tổng công ty Cao su Việt Nam; Ngân hàng Công thương Việt Nam; Tổng công ty Rượu bia và nước giải khát Hà Nội...
Kiểm toán Nhà nước cũng cho rằng, thất thu ngân sách vẫn còn lớn, nhất là ở các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng. Nguyên nhân được chỉ ra là kê khai sai thuế suất GTGT, hạch toán thiếu doanh thu... Kiểm toán hồ sơ thuế của 470 doanh nghiệp tại cơ quan thuế ở 29 tỉnh, kiểm toán xác định các khoản phải nộp ngân sách tăng thêm 237,55 tỷ đồng.
Thêm vào đó, một số địa phương được kiểm toán chưa kịp thời thu hồi nộp ngân sách các khoản thu có liên quan đến nhà đất, xác định chưa đúng diện tích đất được miễn giảm, diện tích đất được tính trong hạn mức đất ở; xác định giá đất, các khoản hỗ trợ trừ vào tiền thu sử dụng đất, đấu giá không đúng quy định. Riêng khoản này, các khoản thu tăng được kiến nghị là 848 tỷ đồng tại các địa phương như TP Hồ Chí Minh, Long An, Vĩnh Long...
Kiểm tra các báo cáo tài chính còn cho thấy số nợ luân chuyển là 4.903 tỷ đồng, trong đó nợ đọng là 3.901 tỷ đồng (nợ không có khả năng thu hồi 2.148,8 tỷ đồng và nợ chờ xử lý gần 1.753 tỷ đồng).
Qua kiểm tra đối chiếu 20/29 địa phương được kiểm toán năm 2007 tại Tổng Cục thuế, có 15 Cục thuế báo cáo số nợ thuế cho đoàn kiểm toán tăng hơn 967,85 tỷ đồng so với số nợ thuế mà họ báo cáo về Tổng Cục thuế. Kết quả kiểm toán cuối cùng đã đề nghị tăng thu ngân sách 2.764 tỷ đồng, trong đó thuế nội địa 794 tỷ đồng; thuế xuất nhập khẩu 157 tỷ đồng; phí, lệ phí 58 tỷ đồng và thu ngân sách khác 906 tỷ đồng.
Đầu tư dàn trải, tiền tỷ “đắp chiếu”
Tình trạng đầu tư dàn trải chậm được khắc phục, dẫn tới bố trí vốn cho các dự án vượt quá khả năng, nhiều dự án phải kéo dài thời gian đầu tư (Bộ Nội vụ 4 dự án; Bộ NN&PTNT 82 dự án; Nam Định 187 dự án; Bắc Kạn 170 dự án; Kiên Giang 355 dự án...).
Nhiều dự án khác đầu tư thiếu đồng bộ làm giảm hiệu quả sử dụng vốn như công trình giảng đường 500 chỗ của Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh hoàn thành từ đầu năm 2006 nhưng năm 2007 vẫn chưa đưa vào khai thác, sử dụng; Dự án hồ chứa nước suối, nước ngọt xã Vĩnh Hải, Ninh Hải, Ninh Thuận trị giá gần 41 tỷ đồng đã hoàn thành bàn giao nhưng không đầu tư tiếp hệ thống kênh mương cấp II nên cũng không khai thác được; Nhà máy xử lý nước thải Bắc Thăng Long - Vân Trì (Hà Nội) hoàn thành và bàn giao từ năm 2005 với giá trị 65,55 tỷ đồng và 1,255 tỷ Yên Nhật nhưng không thể vận hành (kể cả chạy thử) do chưa được cấp điện, có nguy cơ gây lãng phí rất lớn...
Liên quan đến bội chi ngân sách, kết quả kiểm toán cho thấy hầu hết các địa phương nhận bổ sung cân đối từ Ngân sách Trung ương đều còn kết dư ngân sách, trong khi Ngân sách Trung ương phải đi vay để bù đắp bội chi. Bội chi ngân sách được Quốc hội quyết định là 48.500 tỷ đồng, thực hiện 48.613 tỷ đồng, bằng 5% GDP (vay trong nước 35.864 tỷ đồng, vay ngoài nước 12.749 tỷ đồng) và kiểm toán xác nhận bội chi là 48.613 tỷ đồng.
Hầu hết ngân hàng kê tăng thu nhập, chi phí
Khối Tổng công ty nhà nước và các tổ chức tài chính, ngân hàng cũng có nhiều điều gây chú ý. Tổng lợi nhuận trước thuế của khối này đạt 7.650 tỷ đồng, trong đó Tổng công ty Xăng dầu đạt 682,84 tỷ đồng. Kiểm toán Nhà nước cho rằng lợi nhuận mặt hàng xăng là 79,9 tỷ đồng. Con số này gây sự chú ý đặc biệt, vì lâu nay mọi người đều cho rằng kinh doanh xăng, dầu tưởng như chỉ có lỗ.
Ông Lê Minh Khái, Phó Tổng Kiểm toán Nhà nước cho biết: “Nhà nước chỉ thực hiện bù lỗ đối với mặt hàng dầu. Nhưng khi kiểm toán, chúng tôi cũng đã kiến nghị giảm bù đến 44 tỷ đồng. Riêng mặt hàng xăng có lãi. Đây cũng là một con số để các nhà hoạch định chính sách cũng như nhân dân biết... Kinh doanh xăng không được bù lỗ nhưng vẫn bán với giá được xác định”.
Thông tin quan trọng khác được công bố cho thấy các tổ chức tài chính, ngân hàng hoạt động kinh doanh ổn định, tăng trưởng và đều có lãi, tỷ suất lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu cao, có ngân hàng đạt đến trên 44%. Song, Kiểm toán Nhà nước cho rằng hầu hết các ngân hàng và tổ chức tài chính đều phản ánh không đúng thu nhập, chi phí. Kết quả kiểm toán đã điều chỉnh giảm thu nhập 4.570 tỷ đồng và điều chỉnh giảm chi phí 5.186 tỷ đồng trong năm 2006.
Tuy nhiên, nội dung phát hiện các ngân hàng cho vay với mức lãi suất cao hơn so với mức quy định tính theo mức lãi suất cơ bản mà Ngân hàng Nhà nước công bố, cũng như việc các ngân hàng thu phí cho vay chưa hợp lý, thì vẫn chưa được xem xét.
Thông qua kết quả kiểm toán, Kiểm toán Nhà nước cũng đã đưa ra các kiến nghị xử lý sau kiểm toán tới Quốc hội, Chính phủ, cơ quan thuế, các bộ ngành, địa phương. Trong đó đề nghị Quốc hội ban hành Nghị quyết để chỉ đạo các đơn vị thực hiện các kết luận, kiến nghị của Kiểm toán Nhà nước, nhất là việc quản lý chặt chẽ các khoản chi theo đúng Luật Ngân sách nhà nước.
|