Liệu tân Thủ tướng Putin có lấn át tân Tổng thống Medvedev?

Khi ông Boris Yeltsin rời điện Kremlin cách đây 8 năm, ông đã trao lại cho Vladimir Putin chiếc bút mà ông đã dùng để ký những văn bản, sắc lệnh quan trọng. Đây được xem là một cử chỉ chuyển giao quyền lực cho tổng thống mới của Nga.

Tuy nhiên, khi ông Putin rời điện Kremlin, ông lại mang theo cây bút "quyền lực" đi. Động thái này chứng tỏ cựu Tổng thống Putin, người đã chính thức trở thành thủ tướng mới của Nga hôm 8/5), sẽ vẫn là nhà lãnh đạo chính của Nga, ít nhất là trong thời gian ngắn - và có thể lâu hơn nữa. Ông Putin cũng đang giữ bộ lễ phục của tổng thống Nga cũng như nhiều quyền lực của chức vụ này.

Đây hoàn toàn không phải là ý định ban đầu của ông Putin. Cựu Tổng thống Putin đầu tiên dự định sẽ trao toàn bộ quyền lực tổng thống cho người kế nhiệm được ông lựa chọn và đứng sang một bên. Tuy nhiên, khi thời gian chuyển giao quyền lực càng đến gần thì ông đã thay đổi quyết định vì lý do cuộc tranh giành, đấu tranh trong nội bộ giữa các phe phái trong điện Kremlin đã lan ra bên ngoài, có nguy cơ làm phương hại đến sự ổn định chính trị ở nước Nga.

Các cựu điệp viên từng làm việc cho các cơ quan tình báo đã thống trị chính phủ dưới thời Tổng thống Putin - một cựu điệp viên KGB, 55 tuổi. Những nhân vật quyền lực này, được gọi là "siloviki," đã được trao cho những vị trí hàng đầu trong các doanh nghiệp lớn như các hãng sản xuất ô tô, máy bay và các hãng dầu mỏ.

Họ xem Putin là chìa khoá bảo vệ cho vị thế của họ cũng như là con đường để họ tiếp cận đến các nguồn tài chính dồi dào. Một vài trong số những nhân vật này đã phản đối việc ông Putin lựa chọn Dmitry Medvedev, một cựu luật sư 42 tuổi, làm người kế nhiệm ông. Tân Tổng thống Medvedev đã tuyên thệ nhậm chức hôm 7/5.

Có thể lý do trên đã khiến ông Putin quyết định ở lại để giữ trật tự và hoà bình, đồng thời bảo vệ cho người học trò của mình cho đến khi ông này củng cố được chiếc ghế tổng thống.

Ngoài ra, với uy tín rất lớn và quyền lực rất cao, ông Putin dường như còn muốn người dân Nga vẫn xem ông là người lãnh đạo nước Nga và sẽ chờ đợi sự trở lại chiếc ghế tổng thống của ông vào năm 2012. Đây là khả năng mà ông chưa bao giờ bác bỏ.

Trong một bài phát biểu đầy nhiệt huyết kéo dài 45 phút trước Quốc hội hôm 8/5, ông Putin đã đặt ra những tham vọng to lớn cho nền kinh tế Nga và tự hào tuyên bố dưới sự lãnh đạo của ông, nước Nga "đã không chỉ thay đổi mà còn trở thành một đất nước hoàn toàn khác." Ông Putin đã được bầu làm Thủ tướng với số phiếu ủng hộ là 392/56, đây là con số ủng hộ cao nhất cho một thủ tướng Nga từ trước đến nay.

Tân Tổng thống Medvedev, ngược lại, lại tỏ ra rất mờ nhạt với bài phát biểu chỉ kéo dài khoảng 5 phút, trong đó nhấn mạnh đến năng lực và sức mạnh của ông Putin.

Cựu Tổng thống Putin rời điện Kremlin hôm 7/5 nhưng chỉ là chuyển xuống toà nhà còn được gọi là Nhà Trắng, trụ sở của chính phủ Nga gần Đại sứ quán Mỹ. Trước khi ông Putin chuyển đến đây, văn phòng của thủ tướng ở tầng năm nhìn xuống dòng sông Moscow đã được sửa sang lại và đội ngũ nhân viên của thủ tướng đã được mở rộng lên rất nhiều. Nhiều trong số những người đã phục vụ ông Putin khi ông làm tổng thống sẽ tiếp tục đi theo ông vào Nhà Trắng.

Tân Thủ tướng Putin sẽ tiếp tục đi làm với đoàn xe hộ tống từ ngôi nhà gỗ ở một trong những khu vực đắt đỏ nhất Moscow - nơi ông sống khi còn đang giữ chức tổng thống.

Trong khi lặng lẽ mở rộng phạm vi văn phòng của thủ tướng, ông Putin lại tiếp tục củng cố vị thế của mình bằng cách trở thành Chủ tịch của đảng chính trị cầm quyền lớn nhất ở Nga. Điều này sẽ cho phép ông nắm quyền kiểm soát Quốc hội và các nhà lãnh đạo khu vực.

Các thành viên của Đảng Nước Nga thống nhất vẫn treo chân dung của ông Putin trong các văn phòng của họ.

Trong khi đó, tân Thủ tướng Putin lại cho biết ông cảm thấy không cần phải treo chân dung của tân Tổng thống Nga trong văn phòng của ông - đây là một truyền thống nhằm bày tỏ sự tôn trọng tổng thống của Nga. Các quan chức chính phủ khác sẽ treo một bức ảnh của tân Tổng thống Medvedev và sẽ phải quyết định xem có nên dỡ bức chân dung của ông Putin xuống hay không. Nhiều người được cho là sẽ treo chân dung của cả Medvedev và Putin.

Ông trùm ngành nhôm Oleg Deripaska, người được tạp chí Forbes xếp là người giàu nhất nước Nga, mới đây đã từng phát biểu rằng chắc chắn ông Putin sẽ vẫn là người lãnh đạo nước Nga. "Ở Nga, trong văn hóa của chúng tôi, chúng tôi cần có một nhà lãnh đạo," ông Deripaska cho biết trong một buổi ăn trưa với các phóng viên nước ngoài.

Với sự nắm quyền của Putin thì theo lời Deripaska sẽ không có nguy cơ xảy ra bất kỳ một sự bất ổn về mặt chính trị nào. "Không có cơ hội cho bất kỳ âm mưu đen tối nào. Đừng dại dột làm điều gì," ông Deripaska cảnh báo.

Cả Putin và Medvedev, những người đã cùng làm việc với nhau từ đầu những năm 1990, đều nhấn mạnh tình bạn giữa họ và cùng cam kết sẽ tiếp tục đưa nước Nga tiến lên.

Nhưng ông Putin dường như không cho phéo hở ra bất kỳ cơ hội nào để Medvedev có thể quay lại chống lại ông. Đảng của ông Putin chiếm đa số 70%, như vậy ông Putin có quyền thay đổi hiến pháp, cản trở sự ra đời của các đạo luật và có thể kết tội tổng thống.

Hơn nữa, với tư cách là Thủ tướng, ông Putin sẽ kiểm soát ngân sách và giám sát các tập đoàn kinh tế lớn của quốc gia, trong đó có Gazprom, tập đoàn khí đốt lớn nhất thế giới. Những công ty này với rất nhiều quan chức là những nhân vật trung thành với Putin sẽ cho phép Nga khẳng định sức mạnh trên toàn cầu.

Một dấu hiệu nữa để chứng tỏ ảnh hưởng của ông Putin sẽ xuất hiện khi ông thành lập chính phủ mới. Hầu hết những nhân vật thân cận với ông được cho là sẽ nắm giữ những chức vụ then chốt trong chính phủ.

Ngoài ra phải kể đến một minh chứng quan trọng khác về việc Putin lấn át Medvedev là hình ảnh của Putin và Medvedev trên các kênh truyền hình quốc gia. Tin tức về tân Tổng thống Medvedev xuất hiện đầy trên các chương trình nhưng tân Thủ tướng Putin vẫn là vị anh hùng của những bản tin tối.