Ông Pavlo Ivanovych Lazarenko khi bước ra khỏi tòa án San Francisco

Một lần nữa tên tuổi của cựu Thủ tướng Ukraina Pavlo Ivanovych Lazarenko lại được dư luận nhắc tới sau khi ông ta bị Tòa án San Francisco, Mỹ tuyên phạt hôm 5/4/2008. Theo đó, cựu Thủ tướng phải trả lại cho thương gia Ukraina Peter Kiritchenko tổng số tiền lên tới 19,5 triệu USD.

Được biết, trong thời gian tại nhiệm, ông Pavlo Ivanovych Lazarenko đã nhận của thương gia Peters Kiritchenko hàng chục triệu USD để “giúp nhà kinh doanh” mở rộng thị trường và gây ảnh hưởng với các công ty khác.

Theo lời tố giác của Peters Kiritchenko, công ty của ông đã phải trả tới 50% lợi tức hàng năm cho cựu Thủ tướng Lazarenko. Và nay, số tiền này đã được trả về chủ cũ. Tuy nhiên, người ta không biết bản án này sẽ được thực thi thế nào bởi cựu Thủ tướng Pavlo Ivanovych Lazarenko là người rất giỏi lách luật.

Đối với thế giới, ông Lazarenko xếp ở cuối bảng danh sách 5 chính khách tham nhũng lớn nhất, nhưng đối với trong nước thì ông "được" Ngân hàng Thế giới đánh giá là đệ nhất quan tham. Theo đánh giá trên, chỉ hơn một năm sau khi làm Thủ tướng (từ 28/5/1996 đến 18/6/1997), ông Lazarenko đã biển thủ 200 triệu USD và đây có thể là một trong những nguyên nhân dẫn tới thất cử trong cuộc chạy đua vào Quốc hội Ukraina ngày 30/9/2007 của những người thuộc đảng Hromada do ông ta đứng đầu.

Ông Pavlo Ivanovych Lazarenko hiện đang sống tại quận Richmond, thành phố San Francisco, Mỹ.
Cách đây gần 2 năm, ngày 25/8/2006, Tòa án San Francisco, bang California, Mỹ đã ra phán quyết, theo đó cựu Thủ tướng Lazarenko phải chấp hành bản án 9 năm tù giam cùng khoản tiền phạt 10 triệu USD vì bị cáo buộc tới 29 tội danh như rửa tiền, tham nhũng, gian lận tài chính, tống tiền, lừa đảo...

Điều đáng nói là ông Lazarenko bị một số công ty và ngân hàng ở Ukraina, Ba Lan, Hungary, Hà Lan, Thụy Sĩ và Mỹ cùng lên tiếng tố cáo về tội rửa tiền - khoảng 114 triệu USD đã được chuyển qua những tài khoản khác nhau tại những địa chỉ kể trên. Mặc dù luật sư cũng như bản thân ông Lazarenko cương quyết bác bỏ những cáo buộc mà tòa đưa ra, nhưng thẩm phán Martin Jenkins vẫn cho rằng, đó là mức án thích đáng dành cho vị cựu thủ tướng này.

Trước phiên tòa kể trên, ngày 3/6/2004, ông Pavlo Ivanovych Lazarenko cũng đã bị Tòa án San Francisco cáo buộc tội rửa tiền và lợi dụng chức vụ để trục lợi. Ông Lazarenko còn bị cáo buộc lạm dụng địa vị chính trị để thiết lập cả một mạng lưới các tài khoản bí mật tại nhiều ngân hàng trên thế giới để rửa tiền. Đó là những khoản tiền kiếm được nhờ buôn bán nông sản, bất động sản, khí đốt và nhiều lĩnh vực kinh doanh khác tại Ukraina.

Cùng thời gian đó, các công tố viên Ukraina cũng buộc tội ông Lazarenko đã ra lệnh giết chết chính trị gia Yevhen Shcherban, lãnh đạo đảng Tự do (năm 1999) và 2 âm mưu ám sát bất thành khác nhằm vào các quan chức cấp cao. Nhưng đây lại là lý do để cựu Thủ tướng đưa ra để xin tị nạn chính trị tại Mỹ năm 1999.

Khi đương nhiệm, ông Lazarenko đã kiểm soát đối với phần lớn nền kinh tế và có nhiều ảnh hưởng trong việc tư nhân hóa nguồn khí tự nhiên khổng lồ của Ukraina. Nhiều nhà kinh tế khẳng định, những phi vụ làm ăn mờ ám của ông Lazarenko trong thời gian tại nhiệm có liên quan mật thiết tới “Nữ hoàng khí đốt”, Thủ tướng Yulia Tymoshenko.

Trong thời gian ông Lazarenko giữ chức Thủ tướng, bà Yulia Tymoshenko được bổ nhiệm làm Phó thủ tướng. Sau cuộc hội ngộ với Thủ tướng Lazarenko, bà Yulia Tymoshenko đã thành lập nhiều công ty dầu khí (cả nhà nước lẫn tư nhân), gây lũng đoạn thị trường dầu lửa và khí đốt trong một thời gian khá dài.

Và dưới sự bảo trợ của Thủ tướng Lazarenko, bà Yulia Tymoshenko đã kiếm được 20% tổng thu nhập quốc dân của Ukraina. Có người nói rằng, số tài sản do Thủ tướng Yulia Tymoshenko sở hữu lên tới 11 tỉ USD.

Trước khi bị xét xử tại Mỹ, cựu Thủ tướng Lazarenko từng bị một tòa án ở Geneve, Thụy Sĩ xử vắng mặt (tháng 6/2000) vì tội rửa 6,6 triệu USD tại hệ thống ngân hàng nước này. Sau khi đưa ra những bằng chứng thuyết phục, Tòa án Geneva đã tuyên phạt 18 tháng tù treo đối với ông Lazarenko và số tiền trị giá 6,6 triệu USD bị tịch thu. Ông Pavlo Ivanovych Lazarenko đã vào Thụy Sĩ qua cửa khẩu Pháp nhờ một hộ chiếu Panama.

Tháng 12/1998, ông Lazarenko bị bắt tại Thụy Sĩ nhưng đã được phóng thích sau khi nộp khoản tiền bảo lãnh trị giá 2,5 triệu USD. Ông Lazarenko sinh ngày 23/1/1953. Năm 1995, được cử làm Bộ trưởng Năng lượng. Năm 1996 đắc cử chức Thủ tướng, nhưng chỉ 1 năm sau (1997), ông đã phải ra đi.

Dư luận cho rằng, cựu Thủ tướng Lazarenko bắt đầu “phát tài” sau khi nắm quyền điều hành Bộ Năng lượng - trao toàn quyền khai thác khí tự nhiên cho Công ty Năng lượng Thống nhất Ukraine của bà Yulia Tymoshenko và đương nhiên ông đã được lại quả hậu hĩnh.

Tháng 2/1999, ông Lazarenko bỏ trốn sang Mỹ, xin tị nạn chính trị. Nhưng trước yêu cầu bắt giữ của Ukraina và Thụy Sĩ, Cảnh sát Mỹ đã  bắt giữ cựu Thủ tướng Lazarenko (tại sân bay quốc tế Kennedy) và tống giam vào nhà tù liên bang.