Năm 2006, Thủ tướng Thái Lan Thaksin Shinawatra bị lật đổ với cáo buộc tham nhũng. Hiện, cựu lãnh đạo này cùng các đồng minh đang đối mặt với các vụ xét xử về tội tham nhũng, lạm quyền.
 |
| Cựu Thủ tướng Thaksin (Ảnh: AP) |
24 vụ việc chống lại Thaksin
Hôm 8/7, gần hai năm sau khi bị lật đổ trong một cuộc đảo chính quân sự, cựu Thủ tướng Thaksin Shinawatra bắt đầu ra hầu tòa vì cáo buộc tham nhũng. Đây là vụ việc đầu tiên trong hàng loạt vụ kiện chống lại Thaksin cùng vợ và các trợ lý của ông.
Trong vụ án đầu tiên được xét xử này, cụ thể, Thaksin bị buộc tội dùng ảnh hưởng chính trị của mình để giúp vợ, bà Pojaman, mua một mảnh đất ở Bangkok từ Ngân hàng trung ương với giá bằng 1/3 giá thị trường. Nếu bị kết tội, hai vợ chồng Thaksin có thể lĩnh án 13 năm tù.
Tuy nhiên, đó chỉ là một phần nhỏ trong số 24 vụ việc liên quan tới tham nhũng mà Thaksin bị Ủy ban kiểm tra tài sản (AEC) - đã bị giải thể hôm 30/6, tố cáo là có liên quan. Trong số trên, mới chỉ có 4 vụ được chuyển tới Văn phòng xử lý các vụ việc về chính khách của Tòa án tối cao.
AEC do Hội đồng An ninh quốc gia thành lập, sau khi nhóm các tướng lĩnh này tiến hành cuộc đảo chính tháng 9/2006 và lật đổ Thủ tướng Thaksin. AEC chịu trách nhiệm điều tra, thu thập bằng chứng tham nhũng chống Thaksin, gia đình và các chính trị gia thân cận của ông.
4 vụ việc sẽ được xét xử gồm:
- Thỏa thuận Ratchadaphisek, trong đó Thaksin và vợ Pojaman là bị đơn;
- Chương trình xổ số trên mạng, trong đó toàn bộ Nội các của Thaksin bị kiện vì lạm dụng chức quyền;
- Một kế hoạch về cao su liên quan tới các thành viên chủ chốt trong Nội các Thaksin;
- Liên quan tới việc Ngân hàng Xuất nhập khẩu cho Myanmar vay vốn, được cho là có dính dáng tới Thaksin.
Còn có 7 vụ khác hiện đang nằm chờ tại văn phòng Tổng Chưởng lý nhưng có vẻ chúng sẽ không được tiếp tục xử lý hoặc triển khai rất chậm chạp. Đây cũng là lý do khiến người biểu tình tập trung trước trụ sở chính của lực lượng cảnh sát quốc gia và yêu cầu phải có hành động đối với vụ xét xử bị trì hoãn nhằm vào cựu Thủ tướng Thaksin.
7 vụ việc bị cho là đang "chìm xuồng", bao gồm:
- Ủy ban kiểm tra tài sản - AEC - cáo buộc các quan chức thuế không thu thuế Ample Rich Investment, công ty giấy do Thaksin thành lập tại Virgin Islands của Anh sau khi nó thu được lợi nhuận từ việc bán cổ phiếu của công ty Shin;
- Vụ liên quan tới việc mua máy quét bom CTX;
- Vụ liên quan tới dự án sợi quang ngầm tại sân bay Suvarnabhumi;
- AEC cáo buộc Thaksin lạm dụng quyền hạn với việc biến thuế chuyển nhượng truyền thông thành thuế đánh vào một số mặt hàng dùng trong nội địa, nhằm làm lợi cho một chi nhánh của Shin Corp là Advanced Info Service Plc - công ty điều hành thông tin di động lớn nhất Thái Lan;
- Vụ liên quan tới việc ngân hàng Krung Thai cho Krisda Mahankorn vay vốn;
- Vụ có dính dáng tới Watana Muangsuk trong dự án Ban Ua Arthorn bị nghi là có tham nhũng;
- Cáo buộc Thaksin "giàu có bất thường" từ thương vụ bán Shin Corp.
Hơn một chục trường hợp khác hiện đang tắc trong quá trình pháp lý. Những vụ việc này có thể không bao giờ được đưa ra ánh sáng.
Hiện nay, do Ủy ban kiểm tra tài sản (AEC) đã giải thể, tất cả các vụ việc trên sẽ được chuyển cho Ủy ban chống tham nhũng quốc gia hoặc Văn phòng Tổng Chưởng lý. Hai cơ quan này có trách nhiệm thực thi nghĩa vụ để các tố cáo tham nhũng liên quan tới Thaksin được diễn ra suôn xẻ.
Một khi tòa án ra phán quyết, nó sẽ dẫn tới các hệ quả chính trị. Đó là hành động định đoạt tương lai chính trị Thái Lan, mà ở thời điểm này vốn đang bị phân cực giữa một bên yêu và một bên ghét Thaksin.
Sẽ có tiền lệ mới từ việc phán quyết Thaksin và đồng minh?
Cựu Thủ tướng Thaksin Shinawatra, vợ và các đồng minh chính trị của ông dường như đang bước vào một giai đoạn vô cùng quan trọng với cái gọi là trận chiến pháp lý có thể quyết định tương lai chính trị của nhà lãnh đạo bị lật đổ này.
 |
| Hôm 7/7, hàng nghìn người đã biểu tình ngoài trụ sở chính của cảnh sát hoàng gia Thái Lan, phản đối vụ xử ông Thaksin bị trì hoãn (Ảnh: AP) |
Hồi cuối tuần trước, tòa hình sự tuyên bố sẽ ra phán quyết về trường hợp bị nghi trốn thuế 546 triệu baht có liên quan tới Khunying Pojaman Shinawatra - vợ Thaksin, vào ngày 31/7.
Hôm 8/7, Tòa án tối cao đã mở phiên xử đầu tiên về vụ đất đai Ratchadaphisek, trong đó, Thaksin bị cáo buộc lạm dụng chức quyền.
Cùng ngày, Tòa án tối cao ra phán quyết về cáo buộc gian lận bầu cử nhằm vào cựu Chủ tịch Quốc hội, đồng minh thân thiết của Thaksin: Yongyuth Tiyapairat. Một ngày sau, 9/7, Tòa án Hiến pháp quyết định việc liệu Bộ trưởng Y tế Chaiya Sasomsub có đủ tư cách tiếp tục làm Bộ trưởng Nội các nữa hay không sau khi ông này từ chối công khai tài sản cá nhân.
Cũng trong 9/7, Tòa án tối cao ra phán quyết với Vattana Asavahem thuộc đảng Pua Pandin, một thành viên của Chính phủ liên minh vì tội tham nhũng.
Tới ngày 28 và 30/7, tòa án sẽ quyết định liệu có xem xét hai vụ kiện chống Thaksin và những người liên quan hay không. Đó là các vụ liên quan tới xổ số 2 và 3 chữ số cũng như vụ cho Myanmar vay 4 tỷ baht.
Nói chung, bộ máy tư pháp của Thái Lan hiện đang giữ trọng trách nặng nề.
Trở lại năm 2006, tòa án - một trong ba quyền lực tối cao ở Thái Lan, cùng với hai quyền lực còn lại là hành pháp và lập pháp, đã giữ vai trò rất quan trọng.
Ví dụ, ngày 8/5/2006, tòa án Hiến pháp khi đó đã hủy bỏ cuộc tổng tuyển cử gây tranh cãi được tiến hành ngày 2/4/2006 cũng như các cuộc bỏ phiếu có liên quan.
Ngày 25/7/2006, tòa án hình sự ra phán quyết chống 3 thành viên Ủy ban bầu cử lúc đó, đây là ba người từ chối nhận trách nhiệm.
Thirayuth Boonmee, một nhà phê bình xã hội được nhiều người tôn trọng, khi đó mô tả đó là 2 quyết định chưa từng xảy ra và là một phần trong quá trình xem lại bản án.
Để biện hộ, ông Thirayuth lập luận rằng việc xem xét lại bản án là cần thiết vì nền dân chủ đại diện của Thái Lan thường gắn liền với những điểm yếu, nên dẫn tới việc không tuân thủ đầy đủ những gì được Hiến pháp quy định.
Giảng viên trường đại học Thammasat này cũng nhận xét rằng việc xem xét lại bản án, nếu được tiến hành nghiêm túc, sẽ giúp cải tổ hệ thống chính trị đất nước về lâu dài. Ông Thirayuth lấy Ấn Độ và Israel làm ví dụ, khi tòa án dân sự tối cao hai nước này mở rộng phạm vi xử lý các vụ việc để người dân thường có thể được luật pháp bảo vệ.
Trong trường hợp của Thái Lan, phán quyết gần đây của Tòa án hành chính tối cao phản đối tư nhân hóa công ty điện lực (Egat) có nghĩa là tư pháp giữ cơ chế "kiểm tra và cân bằng" cuối cùng đối với cơ quan hành pháp.
Tòa án ra phán quyết phản đối Chính phủ trong vụ Egat vì trong vụ này người nghèo có thể bị tổn thương khi cơ quan điện lực đó ghi danh trên thị trường chứng khoán.
Khi được hỏi liệu việc xem lại bản án hoặc vai trò "hoạt động ngày càng tăng" của tòa án trong chính trị có phản tác dụng không, ông Thirayuth nói, quá trình tư pháp cần phải được xem như một phần không thể tách rời trong quá trình dân chủ tổng thể. "Việc xem lại bản án giống như một cơ chế "kiểm tra và cân bằng" của Chính phủ dân chủ. Nó song hành với quá trình dân chủ hóa".
Đồng minh của Thaksin trong cuộc chiến với tòa án
Đảng Sức mạnh nhân dân (PPP), đảng bị coi là đại diện của Thai Rak Thai, đảng của ông Thaksin, nhưng đã bị tòa án tối cao giải thể ngày 30/5/2007, hiện trong cơn nguy khốn. PPP- đảng chính trong Chính phủ liên minh cầm quyền của Thái đang bị đe dọa giải tán sau khi một loạt Bộ trưởng Nội các phải từ chức, bị quy tội mua phiếu bầu.
Hôm 8/7, Tòa án tối cao Thái ra phán quyết ông Yongyuth Tiyapairat, phó lãnh đạo PPP đồng thời là cựu Chủ tịch Quốc hội phạm tội mua phiếu và bị cấm tham gia chính trường trong vòng 5 năm.
Quyết định này đã chất thêm gánh nặng cho liên minh cầm quyền gồm 6 đảng, vốn đang suy yếu vì các cuộc biểu tình đường phố chống Thủ tướng Samak (cũng là thành viên PPP). Ngoài ra, nó mở đường cho Ủy ban bầu cử (EC) tiến hành điều tra xem liệu PPP có dính dáng tới việc mua phiếu trong cuộc bỏ phiếu tháng 12/2007 không. Tiếp đó, EC có thể chuyển những thứ tìm được lên Tòa án Hiến pháp, cơ quan có quyền giải tán PPP nếu đảng này phạm luật.
Sự xáo trộn với Chính phủ mới 5 tháng tuổi không dừng ở đó, mới đây, hôm 10/7, Ngoại trưởng Noppadon Pattama tuyên bố từ chức sau khi Tòa án Hiến pháp ra phán quyết ông đã vi phạm hiến pháp do ký thỏa thuận về một ngôi đền tranh cãi với Campuchia.
Ngoại trưởng Noppadon Pattama là quan chức cấp cao thứ 3 trong đảng cầm quyền PPP bị buộc rời nhiệm sở do sức ép của toà án. Trước đó, Bộ trưởng Y tế Chiya Sasomsub bị cách chức bởi phán quyết của một tòa án cấp cao khác vì tội che giấu bất hợp pháp tài sản của vợ khi nhậm chức. Hôm 30/5, Bộ trưởng Văn phòng Thủ tướng Jakrapob Penkair cũng phải rời bỏ nhiệm sở nhằm giải tỏa căng thẳng chính trị tiếp sau những tin đồn đảo chính
 |
| Đền Preah Vihear đã được UNESCO công nhận là Di sản Văn hóa Thế giới. (Ảnh: Reuters) |
Ông Noppadon từng là luật sư riêng của Thaksin trước khi được cất nhắc làm Bộ trưởng Ngoại giao.
Sự thất bại của ông Noppadon trước tòa đem lại dấu hiệu xấu đối với toàn thể Chính phủ Thái. Phán quyết ngày 8/10 của Tòa án Hiến pháp nêu rõ ông Noppadon và toàn bộ Nội các đã vi phạm hiến pháp khi không hỏi ý kiến Quốc hội, trước khi phê chuẩn thỏa thuận với Campuchia về ngôi đền Preah Vihear tranh cãi ở biên giới.
Quyết định này khiến công chúng dấy lên lời kêu gọi toàn bộ Nội các từ chức.
Liên minh nhân dân vì dân chủ (PAD), lực lượng đi đầu trong các cuộc biểu tình chống chính phủ tuyên bố, Ngoại trưởng Noppadon từ chức là một thắng lợi của họ. PAD khẳng định sẽ tiếp tục tiến hành các cuộc biểu tình cho tới khi chính phủ từ chức. PAD bắt đầu tổ chức biểu tình từ 25/5.
PAD cho rằng Chính phủ của Thủ tướng Samak chỉ là bức bình phong cho Thủ tướng bị lật đổ Thaksin. Lực lượng này cáo buộc Chính phủ của Thủ tướng Samak can thiệp vào phiên tòa chống Thaksin và cố thay đổi hiến pháp vì tư lợi. Hồi tháng 6, người biểu tình do PAD lãnh đạo đã phá rào, bao vây tòa nhà Chính phủ và đòi nội các phải từ chức.
Tiếp sau các cuộc biểu tình, Thủ tướng Samak - cựu thành viên đảng TRT của Thaksin cùng 7 bộ trưởng nội các khác đã phải trải qua cuộc bỏ phiếu bất tín nhiệm vì thiếu năng lực quản lý đất nước. Dù tất cả đều vượt qua thử thách nhưng uy tín của Chính phủ đã bị giảm sút ít nhiều.
Thủ tướng Samak Sundaravej còn "xát thêm muối" vào vết thương chính trị của Thái Lan khi nói trong một cuộc trả lời phỏng vấn tại Trung Quốc rằng ông có thể bị bắt giữ nếu quay lại Bangkok. Tuyên bố này ám chỉ về một cuộc đảo chính có thể xảy ra với Chính phủ của nhà lãnh đạo này. Tuy nhiên, kể từ đó tới nay, ông Samak vẫn an toàn và tự do tại Bangkok.
Bất ổn chính trị tại Thái Lan đã tác động mạnh tới thị trường chứng khoán nước này, chỉ số chứng khoán đã giảm hơn 17% kể từ khi các cuộc biểu tình bùng phát hôm 25/5.
Tương lai của Thaksin
Với những trợ thủ chính dần bị loại bỏ trong các vụ việc lớn, tương lai của cựu Thủ tướng Thaksin dường như cũng sẽ như vậy. Số phận các "đồng minh" của Thaksin khiến người ta càng có cơ sở để tin rằng vị cựu lãnh đạo Thái Lan này sẽ phải trải qua một cuộc chiến khốc liệt để chiến thắng trong các vụ xử tham nhũng chống lại ông.
.jpg)
|