Ứng viên tổng thống Mỹ của đảng Cộng hòa, John McCain. Ảnh: Reuters.

Nhiều người thấy cuộc tranh giành tấm vé của Đảng Dân chủ là cơ hội cho ứng viên Cộng hòa trong cuộc bầu cử tổng thống Mỹ, nhưng Los Angeles Times nhận định chính những người bảo thủ đang rơi vào tình thế nhạy cảm nhất.

Trên các bản tin Mỹ gần đây, cụm từ “chiến tranh” được dùng để nói đến sự đối đầu giữa hai ứng cử viên Dân chủ Barack Obama và Hillary Clinton, chứ không phải là những sự kiện ở Iraq. Các phương tiện thông tin đại chúng không phân tích sâu về những gì Tư lệnh quân đội Mỹ ở Iraq, tướng David Petraeus, trả lời chất vấn ở Quốc hội Mỹ, mà lại tập trung vào cách hai ứng cử viên Dân chủ sử dụng cuộc chất vấn này để tự khẳng định sự vượt trội của mình như thế nào.

Trung tâm Nghiên cứu Pew cho biết, từ tháng 1 đến tháng 3/2008, “chiến dịch tranh cử đã được quan tâm nhiều hơn chiến tranh gấp 10 lần”, và sự quan tâm của giới báo chí tập trung vào cuộc đấu tay đôi Hillary Clinton - Barack Obama. Bởi vì chiến tranh (theo nghĩa đen là cuộc chiến Iraq) có một cái gì đó làm suy sút tinh thần, trong khi cuộc “nội chiến” ở Đảng Dân chủ lại có vẻ thú vị và gây phấn khích.

Cũng giống như chiến tranh Iraq, cuộc đua giành tấm vé đề cử của Đảng Dân chủ cũng cần phải huy động được thật nhiều vốn và phải tiêu tốn đến những mức kỷ lục, cũng có những chiến lược hay chiến thuật sai lầm.

Tuy nhiên, chiến dịch tranh cử ở Đảng Dân chủ khác cuộc chiến tranh Iraq ở những đặc tính riêng, biến nó trở thành một sự kiện được giới truyền thông rất ưa thích: máu đổ ở đây chỉ là ẩn dụ, còn những chuyện ngồi lê đôi mách thì nhiều vô kể và khá tiếu lâm.

Cuối cùng, một điểm giống nữa là quá trình chỉ định một ứng cử viên Dân chủ bước lên đường đua trực tiếp vào Nhà Trắng cũng có vẻ ngoài như một tình cảnh rất khó khăn và xứng đáng để áp dụng một chiến lược rút lui: từ nay đến cuối tháng 8 (sau đại hội toàn quốc của Đảng Dân chủ), các lực lượng của một trong hai bên (Hillary hoặc Obama) sẽ có thể rời sân khấu, và sẽ có một người chiến thắng không thể chối cãi.

Nỗi ám ảnh của các phương tiện thông tin đại chúng đối với cuộc đấu tay đôi Clinton – Obama cho thấy thực tế là chính Đảng Cộng hòa mới là đảng đang sống trong cảnh khó khăn. Cái gì giúp người ta quên đi cuộc chiến tranh Iraq? Chính là là khả năng chấm dứt những tháng ngày chế ngự quá lâu của Đảng Cộng hòa.

Cùng với thời gian, ngày càng có nhiều người Mỹ cho rằng tham chiến tại Iraq là một quyết định tồi tệ, tỷ lệ được lòng dân của Tổng thống đương nhiệm George W. Bush đang giảm mạnh, kéo theo sự đi xuống của cả Đảng Cộng hòa. Theo một cuộc thăm do mà Trung tâm nghiên cứu Pew mới thực hiện hôm 20/3, số cử tri ghi danh cho phe Cộng hòa đã giảm xuống mức kỷ lục trong 16 năm qua, chỉ còn 27%, giảm 6 điểm so với năm 2004. Đây là sự sụt giảm đặc biệt nhạy cảm bởi nó diễn ra ở các bang có tính quyết định trong cuộc bầu cử.

Không chỉ những người do dự đang biết rõ hơn mình muốn gì, các cử tri quan trọng của Đảng Cộng hòa cũng dần đổi phe. Một lời cảnh báo đáng quan tâm về tương lai của đảng này: giới trẻ da trắng theo đạo Tin lành ủng hộ phe Cộng hòa, chiếm 55% trong năm 2001, đã giảm xuống 40% vào tháng 9/2007.

Xu hướng tương tự cũng diễn ra trong quân đội, vốn là cử tri truyền thống của đảng này trong nhiều thập kỷ qua. Năm 2004, 60% quân lính được hỏi trong một cuộc thăm dò của Military Times vẫn còn là “người của Đảng Cộng hòa”, mà đến năm 2007, con số này đã giảm xuống dưới ngưỡng 50%.

Nhiều điều nữa còn xảy ra từ nay tới tháng 11, nhưng hiện tại phe Dân chủ dường như đang thẳng đường tiến vào Nhà Trắng và củng cố sự vượt trội của mình ở cả hai viện. Nếu cuộc khủng hoảng kinh tế có thể khiến cử tri muốn trừng phạt những người Cộng hòa, thì phải thừa nhận rằng từ 7 năm nay, chiếc mô tơ chính giúp phe Dân chủ “sinh lời” chính là cuộc chiến Iraq.