Chủ tịch Trung Quốc Hồ Cẩm Đào, sẽ thăm Nhật từ ngày 6 đến 10/5. Ảnh: AP.

Chuyến đi của Chủ tịch Trung Quốc Hồ Cẩm Đào tới Nhật tuần tới là để hàn gắn những vết thương giữa hai nước, chứ chưa để ký kết các thỏa thuận cụ thể. Hai cường quốc châu Á đang cố gắng gạt đi những tranh chấp dai dẳng và sâu sắc.
> Lịch sử ngoại giao bóng bàn

5 ngày cũng là thời gian công du nước ngoài dài nhất của ông Hồ kể từ khi nhậm chức chủ tịch năm 2003, nó cho thấy mức độ quan trọng mà ông đặt vào chuyến đi tới Nhật - đồng minh thân thiết của Mỹ và là nền kinh tế lớn thứ nhì thế giới.

Trong bối cảnh hiện nay, ông Hồ muốn chứng tỏ Trung Quốc là một cường quốc hiền lành và không thiếu những người bạn ở châu Á, nhà phân tích Shi Yinhong, chuyên về chính sách đối ngoại thuộc đại học Nhân Dân Bắc Kinh, nhận xét.

"Ông Hồ muốn rằng việc cải thiện một cách lâu dài quan hệ với Nhật phải trở thành một trong những thành tựu trong chính sách đối ngoại", Shi nói. "Không bên nào muốn đào lên những vết thương cũ, nhưng để xóa nhòa bất đồng, các bên đều phải có được lòng tin với nhau".

Ông Hồ và Thủ tướng Nhật Bản Yasuo Fukuda sẽ tập trung bàn thảo về khả năng hợp tác trong tương lai, chứ không nói đến chuyện Nhật chiếm đóng Trung Quốc trước kia nữa, phát ngôn viên ngoại giao Trung Quốc cũng khẳng định.

"Chuyến công du của Chủ tịch Hồ đến Nhật có tầm quan trọng đặc biệt, bởi đây là sự kiện cho phép đôi bên lập kế hoạch cho tương lai", ông Lưu Kiến Siêu của Bộ Ngoại giao Trung Quốc phát biểu.

Về mặt kinh tế, quan hệ Trung - Nhật cũng được cải thiện trong thời gian gần đây. Trung Quốc thay thế Mỹ trở thành bạn hàng lớn nhất của Nhật vào năm ngoái, với kim ngạch thương mại hai chiều trên 236 tỷ USD, tăng 12% so với một năm trước đó. Bắc Kinh muốn nhận được vốn đầu tư và công nghệ từ Tokyo, trong khi Nhật muốn bán được nhiều hàng cho thị trường Trung Quốc, bởi các thị trường truyền thống của Nhật đang suy giảm.

"Trung Quốc là nhân tố quyết định đối với sự ổn định kinh tế Nhật", ông Andrew Horvat, giáo sư đại học Tokyo Keizai, bình luận.

Ngòai chính trị và kinh tế, các chủ đề như tranh chấp chủ quyền ở vùng biển phía đông Trung Quốc, ngân sách quốc phòng của Bắc Kinh, an toàn thực phẩm và việc Tokyo muốn có chân thường trực trong Hội đồng Bảo an cũng sẽ được đề cập. Tuy nhiên cả đôi bên đều không hy vọng có bước đột phá nào trong những chủ đề này.

"Chuyến công du sẽ tượng trưng cho việc quan hệ song phương trở lại bình thường, chứ không nhằm giải quyết những vấn đề cụ thể", Huang Dahui, chuyên gia về Nhật Bản tại Đại học Nhân Dân Bắc Kinh, bình luận. "Bản thân tính biểu tượng của chuyến đi chính là ý nghĩa quan trọng nhất".

Thách thức lớn nhất đối với mỗi bên chính là xây dựng lòng tin, sau nhiều năm lạnh lẽo trong mối quan hệ và nóng bỏng trong những cuộc biểu tình phản đối lẫn nhau.

Việc "phá băng" đã được thực hiện trước đó, vào tháng 10/2006, nhờ chuyến công du Bắc Kinh của thủ tướng Nhật Shinzo Abe. Sự kiện này chấm dứt tình trạng đối đầu giữa hai nước từng tồn tại dưới thời thủ tướng Junichiro Koizumi - người thường xuyên đến thăm ngôi đền thờ cả những người Nhật bị kết tội phạm chiến tranh và là biểu tượng của chủ nghĩa quân phiệt Nhật.

Tháng 4 năm ngoái, Thủ tướng Trung Quốc Ôn Gia Bảo thực hiện chuyến thăm mà ông mô tả là "làm tan băng" tới Nhật, với những bài phát biểu đầy tính hòa giải. Ông còn thể hiện tài chơi bóng chày trên xứ hoa anh đào.

Người kế nhiệm của Abe là Thủ tướng Fukuda cuối năm 2007 đã khiến Bắc Kinh hài lòng khi ông khẳng định sẽ không đến thăm đền Yasukuni trong thời gian tại nhiệm.

"Chúng tôi nhận thấy rằng trong hai năm qua vấn đề lịch sử không còn gây phiền toái cho quan hệ song phương Trung - Nhật, và chúng tôi hài lòng với điều đó", phát ngôn viên Lưu của Bắc Kinh bày tỏ.

Dù ông Hồ không có vẻ hấp dẫn công chúng được như ông Ôn, Chủ tịch Trung Quốc đã có cách để thu hút thiện cảm của người Nhật khi ở Tokyo, bằng cách chơi bóng bàn với Fukuda.

"Rất khôn ngoan về mặt xây dựng hình ảnh, điều đó là quan trọng nhằm chứng minh với thế giới rằng Trung Quốc có thể nắm được, một cách hòa bình và khéo léo, mối quan hệ với Nhật Bản", Jiang Wenran, chuyên gia về quan hệ Nhật - Trung, làm việc tại đai học Alberta của Canada, nhận xét về "ngoại giao bóng bàn".

Tuy nhiên, vẫn có những chủ đề gai góc có thể gây ảnh hưởng đến thành công của chuyến đi, như từng xảy ra trong quá khứ. Năm 1998, Tokyo đã không đưa ra lời xin lỗi về những sai lầm trong chiến tranh đối với người Trung Quốc, khi ông Giang Trạch Dân thăm Tokyo. Trong khi đó, người Hàn Quốc lại có được lời bày tỏ ăn năn từ Nhật. Và ông Giang khi đó đã không ngần ngại thể hiện sự tức giận của mình.