Chủ tịch Lee Kun-hee (người gần nhất) và các lãnh đạo Samsung cúi đầu xin lỗi dân chúng - Ảnh: AFP

"Hôm nay, tôi đã quyết định từ chức", Chủ tịch Tập đoàn Samsung Lee Kun-hee, 66 tuổi, phát biểu trong cuộc họp báo được phát sóng trên toàn quốc hôm 22.4, xung quanh là các nhà lãnh đạo hàng đầu của 59 công ty trực thuộc Samsung. "Tôi nghĩ mình đã đi một chặng đường dài và đã thực hiện được nhiều việc. Tôi có những điều ân hận. Nhưng tôi nghĩ bây giờ chính là lúc cần phải ra đi và mang theo mọi lỗi lầm trong quá khứ". Như vậy, sau 20 năm lãnh đạo tập đoàn công nghiệp lớn nhất nước, ông Lee Kun-hee đã quyết định từ chức để giải phóng cho tập đoàn này khỏi các vết nhơ bê bối tham nhũng.

Cách đây 6 ngày, các công tố viên đặc biệt vừa quyết định truy tố ông Lee về tội trốn thuế (với số tiền tương đương 113,7 triệu USD) và hành động làm ngơ trước vụ chuyển nhượng tài sản và quyền quản lý cho con mình là Lee Jae-yong, gây thiệt hại cho Samsung. Nếu bị kết tội, ông này có thể đối mặt với mức án nhẹ nhất là 5 năm tù giam và nặng nhất là tù chung thân. Ngoài ra, 9 quan chức hàng đầu của Samsung cũng bị truy tố trong đợt này.

Dưới thời lãnh đạo của Lee Kun-hee, từ năm 1987 - 2006, tổng thu nhập của Tập đoàn Samsung tăng gấp 9 lần lên con số 152 ngàn tỉ won (khoảng 153 tỉ USD), trong khi lợi nhuận trước thuế tăng gấp 53 lần, lên 14,2 ngàn tỉ won. Tổng xuất khẩu trị giá khoảng 70 tỉ USD, chiếm 1/5 xuất khẩu của toàn quốc.

Trong một tuyên bố cùng ngày do Hãng tin AFP dẫn lại, Tập đoàn Samsung cho hay ngoài ông Lee, có 4 nhà điều hành khác sẽ từ chức vào cuối tháng 6 tới. Cùng ra đi lần này với Chủ tịch Lee có Phó chủ tịch Lee Hak-soo, Tổng giám đốc Kim In-joo và các giám đốc điều hành 2 bộ phận quan trọng của Tập đoàn Samsung, ông Hwang Tae-seon của Samsung Fire & Marine và Bae Ho-won, Giám đốc điều hành Công ty chứng khoán Samsung. Ngoài ra, Lee Jae-yong, con trai đồng thời là người thừa kế của Chủ tịch Lee, sẽ rời khỏi chức vụ Giám đốc phụ trách khách hàng tại Samsung Electronics và được chuyển đi làm việc tại nước ngoài trong một môi trường "khắc nghiệt". Samsung cũng sẽ giải tán Phòng Kế hoạch chiến lược, một bộ phận đầy quyền lực gồm 90 nhân viên bị cáo buộc đã giúp Chủ tịch Lee quản lý số tài sản bí mật trị giá 4,5 ngàn tỉ won (tương đương 4,6 tỉ USD) cũng như giúp chuyển giao trái phép quyền điều hành tập đoàn cho Lee Jae-yong. Theo các công tố viên đặc biệt, người ta đã phát hiện số tài sản khổng lồ trên của Chủ tịch Lee trong tài khoản và cổ phiếu đứng tên các nhà quản trị của Samsung. Tập đoàn Samsung cho hay sẽ chuyển số tài sản trên vào tài khoản thật sự của ông Lee và sẽ sử dụng chúng vào "những mục đích tốt".

Người phát ngôn của Samsung Electronics, James Chung, cho hay sự từ chức bất ngờ của Chủ tịch Lee sẽ tạo ra những thay đổi khổng lồ đối với tập đoàn này và Samsung sẽ tái sinh với vị thế mới. Tuy nhiên, Thông tấn xã Yonhap dẫn các nguồn dư luận khác nhau cho rằng tuyên bố của Chủ tịch Lee Kun-hee đã tạo nên sự chia rẽ sâu sắc tại Hàn Quốc. Trong khi một số người mong đợi tập đoàn trên sẽ tăng tính minh bạch hơn, còn một số khác cho rằng quyết định từ chức của ông Lee chỉ là bước đi tượng trưng nằm trong kế hoạch chuyển giao quyền lực cho người con của ông này. Theo ông Lee Sang-min của Tổ chức Sự đoàn kết nhân dân cho nền dân chủ, Samsung không đề cập đến những vấn đề chủ chốt trong tuyên bố lần này, chẳng hạn như tiến trình chuyển giao quyền kiểm soát tập đoàn cho Lee Jae-yong. Ông cũng cho rằng tập đoàn trên không đưa ra các biện pháp cụ thể để cải tổ cấu trúc quản trị theo kiểu gia đình của Samsung.

Đây không phải là lần đầu tiên người đứng đầu gia đình giàu có nhất Hàn Quốc có dính líu đến pháp luật. Vào năm 1996, ông Lee Kun-hee đã bị kết tội đã hối lộ cựu Tổng thống Chun Doo-hwan, Roh Tae-woo và bị tuyên án 2 năm tù giam, bị án treo trong 3 năm. Sau đó, ông được Tổng thống Kim Young-sam ân xá vào năm 1997. Giới công tố viên vào năm 2005 cũng đã tiến hành điều tra các cáo buộc rằng ông Lee và các giám đốc điều hành khác đã sử dụng những nguồn quỹ để hối lộ các ứng cử viên tổng thống. Dù được tuyên bố vô tội sau đó, ông Lee đã xin lỗi người dân Hàn và tuyên bố đóng góp 590 tỉ won từ tài sản gia đình cho từ thiện.