Nhật Bản đang muốn cải thiện hình ảnh trong mắt người Trung Quốc.

Khi Nhật Bản đang chuẩn bị trải thảm đỏ chào đón người đứng đầu Trung Quốc thì người dân 2 nước cũng đang mong chờ một "mùa xuân ấm áp" sẽ tràn về, sưởi ấm mối quan hệ Trung-Nhật từ lâu vốn lạnh giá.
 
Dầu mỏ và bánh bao. Gấu trúc và bóng bàn. Hai vấn đề đầu tiên là lý do tại sao mối quan hệ Nhật-Trung không được tốt đẹp như hai nước mong đợi. Hai thứ đằng sau chính là hai cách mà họ hy vọng sẽ giúp cải thiện các vấn đề còn vướng mắc giữa 2 bên.
 
Chủ tịch Trung Quốc Hồ Cẩm Đào đã đặt chân đến Nhật Bản trong chuyến công du cấp nhà nước dài nhất kể từ khi ông lên nắm quyền lãnh đạo nước đông dân nhất thế giới năm 2003. Theo các nhà phân tích, đó là dấu hiệu cho thấy các nhà lãnh đạo Trung Quốc rất coi trọng việc cải thiện quan hệ với Nhật Bản, nền kinh tế lớn thứ 2 thế giới.
 
Đây cũng là chuyến thăm đầu tiên của một người đứng đầu Trung Quốc trong vòng một thập kỷ qua. Chuyến thăm gần đây nhất của Chủ tịch Giang Trạch Dân là vào năm 1998, khi đó chuyến thăm này được nhiều người coi là một thảm hoạ sau khi cả 2 bên tranh cãi với nhau về việc Nhật Bản đã đưa ra một lời xin lỗi chính thức đủ sức thuyết phục về những hậu quả mà nước này gây ra cho Trung Quốc nói riêng và các nước Châu Á nói chung trong thời kỳ phát xít Nhật hay chưa.
 
Chuyến thăm lần này sẽ rất khác. Trung Quốc muốn tránh bất kỳ cuộc cãi vã nào với nước láng giềng ngay trước thềm sự kiện thể thao lớn Thế vận hội Olympic mà nước này đăng cai tổ chức vào tháng 8 tới. Nhật Bản cũng muốn có được sự hợp tác từ phía Trung Quốc trong các nỗ lực chống lại sự ấm lên của toàn cầu cũng như các vấn đề khác trước khi nước này tổ chức Hội nghị thượng đỉnh G8 vào tháng 7.
 
Từ sự bi quan
 
Tuy nhiên, vẫn không thể bỏ qua những vấn đề gây cản trở trong quan hệ Nhật-Trung. Điều đầu tiên phải kể đến đó là dầu mỏ và khí đốt. Các quan chức Trung Quốc và Nhật Bản đã tổ chức đến 11 vòng đàm phán để cố gắng đạt được một thoả thuận về việc khai thác chung nguồn dầu mỏ và khí đốt ở khu vực Biển Đông Trung Quốc - nơi mà cả hai bên đều cho là thuộc chủ quyền của mình.
 
Người ta hy vọng vấn đề trên sẽ được giải quyết kịp trước thời gian diễn ra Hội nghị thượng đỉnh G8. Nhưng cho đến tận cuối tuần trước, các quan chức Bộ Ngoại giao ở Tokyo vẫn tỏ ra bi quan về viễn cảnh hai nước sẽ đạt được một thoả thuận toàn diện về vấn đề Biển Đông.
 
Tiếp đó là vấn đề bánh bao Trung Quốc. Khoảng 10 người Nhật Bản đã đổ bệnh cuối tháng 1 sau khi ăn bánh bao có thuốc trừ sâu được làm từ Trung Quốc. Sự kiện này đã dẫn đến một mối lo ngại khắp đất nước Nhật Bản về tính an toàn của các sản phẩm Trung Quốc bởi vì Nhật Bản phụ thuộc vào nguồn lương thực nhập khẩu từ Trung Quốc.
 
Các nhà điều tra hai nước đang tích cực cùng nhau điều tra vụ việc và kết luận đây là vụ cố tình đầu độc, không phải là vấn đề ngộ độc thực phẩm. Mặc dù vậy, cho đến nay, cả hai nước vẫn chưa thể tìm ra được thủ phạm của vụ đầu độc này.
 
Trong khi đó, mức độ phẫn nộ của dân chúng Nhật về vụ việc trên đã lên rất cao và các quan chức Nhật lo ngại điều đó sẽ làm ảnh hưởng xấu đến mối quan hệ song phương.
 
Trong một cuộc gặp gỡ với các phóng viên Nhật Bản hồi tuần trước, Chủ tịch Hồ Cẩm Đào đã bày tỏ hy vọng rằng hai nước có thể tiếp tục hợp tác để tìm ra sự thật về những gì đã xảy ra.
 
Ngoài ra, còn một vấn đề nữa cần phải giải quyết trong quan hệ Trung-Nhật, đó là việc xây dựng hình ảnh nước Nhật trong mắt người dân Trung Quốc, đặc biệt  là đối với thế hệ trẻ. Kết quả của chương trình giáo dục tinh thần dân tộc trong nhiều thập kỷ đã khiến nhiều người Trung Quốc đặc biệt có ấn tượng tiêu cực về Nhật Bản.
 
Đến hy vọng về một "mùa xuân ấm áp"
 
Vấn đề được đề cập ở trên là mối lo ngại chung của các quan chức trong chính quyền Nhật Bản và cũng chính là lý do tại sao chương trình nghị sự trong chuyến thăm của Chủ tịch Hồ Cẩm Đào đến Nhật Bản lại bao gồm những chuyến đi thăm các đền thờ, gặp gỡ với các sinh viên Nhật và thậm chí là cả cùng thi đấu bóng bàn với Thủ tướng Nhật Bản.
 
Chủ tịch Hồ Cẩm Đào cho biết ông muốn chuyến thăm của ông sẽ báo hiệu "một mùa xuân ấm áp" trong quan hệ giữa hai cường quốc. Mùa xuân này sẽ thay thế cho "tảng băng lớn" trong quan hệ ngoại giao giữa Tokyo và Bắc Kinh kể từ khi Trung Quốc ngừng các cuộc tiếp xúc cấp cao giữa các nhà lãnh đạo hai nước trong suốt 5 năm qua bởi vì Thủ tướng Nhật lúc đó là ông Koizumi liên tục đến thăm đền thờ gây tranh cãi Yasukuni, một nơi mà Trung Quốc tin là để ca ngợi chủ nghĩa quân phiệt Nhật.
 
"Những chuyến thăm của ông Koizumi đến đền thờ chiến tranh là một giai đoạn khủng khiếp trong mối quan hệ song phương," Giáo sư Koichi Nakano thuộc trường Đại học Sophia ở thủ đô Tokyo nhận định.
 
Bất chấp thực tế rằng thương mại giữa hai nước đang rất thịnh vượng - Trung Quốc đã thay thế Mỹ trở thành đối tác thương mại lớn nhất của Nhật từ năm ngoái, thì vẫn còn con đường dài phía trước để 2 nước giải quyết những vấn đề về an ninh và ngoại giao trước khi mối quan hệ của họ được miêu tả là tốt đẹp.
 
Trong bối cảnh đó, bản thân chuyến thăm diễn ra lần này của Chủ tịch Hồ Cẩm Đào cũng đã là một thành công. Đó là kết quả của một thực tế mà chẳng bên nào có thể phớt lờ: Hai bên đều cần đến nhau.
 
Bắc Kinh muốn công nghệ và tiền của Nhật Bản để tiếp tục phát triển kinh tế. Nhật Bản muốn bán nhiều sản phẩm hơn cho Trung Quốc, đặc biết khi nhu cầu ở các thị trường khác đang bị thu hẹp.
 
Hơn nữa, Trung Quốc muốn khẳng định với Tokyo rằng nước này khôgn phải là một mối đe doạ đối với Nhật Bản hoặc bất kỳ nước nào khác ở Đông Á với hy vọng rằng Trung Quốc sẽ được để yên để phát triển kinh tế và hiện đại hoá quân đội mà không phải chịu sự can thiệp từ bên ngoài.
 
Và Nhật Bản muốn kiềm chế sự nổi lên của Trung Quốc như một cường quốc về kinh tế và chính trị của Châu Á.
 
Chuyến thăm tuần này của Chủ tịch Hồ Cẩm Đào chắc chắn sẽ không thể tạo ra những thoả thuận nhiều về chất, ngoại trừ có thể đạt được một thoả thuận về sự biến đổi khí hậu, nhưng nó vẫn là chuyến thăm đầy ý nghĩa, một dấu hiệu rõ ràng về việc hai nước Trung -Nhật hướng tới tương lai như thế nào - đó là một tương lai hợp tác hơn là xa cách.