Đáp ứng yêu cầu phát triển, ngành điện đã được thông qua tổng sơ đồ phát triển ngành (tổng sơ đồ VI), trong đó có rất nhiều các dự án phát triển nguồn từ thủy điện. Theo quy hoạch này, hàng loạt nhà máy thủy điện sẽ được hình thành trong nay mai. Đáng lo là nhiều địa phương, hoặc chỉ trên một con sông, đã được đề nghị quy hoạch cả trăm dự án thủy điện nhỏ và vừa, có thể sẽ gây hậu quả nghiêm trọng về môi trường. Trong khi đó, các dự án sản xuất điện sạch, thân thiện và bảo vệ môi trường đang được nhiều chuyên gia lên tiếng ủng hộ.
 |
|
Nhiều công trình thủy điện đang được đẩy mạnh đầu tư xây dựng. Ảnh: THÀNH TÂM. |
Chỉ trong năm 2008 này, kế hoạch của ngành điện sẽ đưa vào vận hành 39 dự án thủy điện nhỏ độc lập (IPP) với tổng công suất 396 MW. IPP là các dự án đầu tư không phải từ nguồn vốn ngân sách Nhà nước, chủ yếu của các nhà đầu tư ngoài Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) đầu tư khai thác và bán điện theo quy định của luật pháp về điện lực.
Bên cạnh đó, nhiều dự án thủy điện do địa phương đầu tư cũng đã được đề nghị bổ sung quy hoạch. Tỉnh Quảng Nam đề nghị bổ sung 3 dự án thủy điện vào danh mục triển khai năm 2008.
Ngoài ra, có 4 dự án thủy điện trên địa bàn được Quảng Nam đồng ý cho xây dựng theo hình thức xây dựng, sở hữu và kinh doanh (BOO). Nếu biết rằng, trước đó tỉnh này đã quy hoạch 57 dự án thủy điện bậc thang trên hệ thống sông Vu Gia - Thu Bồn với tổng công suất 1.100 MW. Đồng thời, tỉnh Kon Tum cũng chuẩn bị thủ tục xin phép đầu tư 56 công trình thủy điện vừa và nhỏ trên địa bàn, với tổng công suất 250 MW và nguồn vốn đầu tư dự kiến 5.000 tỷ đồng.
Theo báo cáo của tỉnh này, trước mắt sẽ có 21 dự án được cấp phép tiến hành lập dự án đầu tư, với tổng công suất khoảng 100 MW. Trong tham vọng thu hút thêm các dự án đầu tư, tỉnh Kon Tum sẽ quy hoạch cho đủ ít nhất 100 địa điểm để đáp ứng yêu cầu phát triển thủy điện vừa và nhỏ.
Tất nhiên, bên cạnh các dự án thủy điện vừa và nhỏ như trên, nhiều dự án thủy điện có công suất lớn của EVN và các tập đoàn kinh tế đang được triển khai thực hiện, sẽ phát điện trong thời gian tới như Thủy điện Tuyên Quang, Serepok 3 (Đắc Nông và Đắc Lắc), Sông Tranh 3 (Quảng Nam), Vĩnh Sơn 3,4,5 (Bình Định), Mường Kim (Yên Bái), Sử Pán (Lào Cai) và lớn nhất là Thủy điện Sơn La… Như thế, chỉ trên một số nhánh sông, một số địa phương, hệ thống thủy điện đang được tập trung quy hoạch khiến nhiều chuyên gia lo ngại sẽ gây nên xáo trộn lớn về môi trường trong tương lai.
Một số nhà khoa học cũng đã lên tiếng về việc một số địa phương đã quy hoạch trên cùng một dòng sông mà có quá nhiều dự án thủy điện sẽ gây hậu quả về sau, nhất là lượng nước tưới tiêu cho phía hạ nguồn và khả năng xâm nhập nước mặn sâu vào nội địa ở các vùng cửa sông đổ ra biển.
Trong khi đó, nhiều dự án điện sạch vẫn chưa được chú ý và hiện còn rất khiêm tốn. Tính ra, mới có một số dự án sản xuất điện từ gió tại khu vực miền Trung, phục vụ điện cho sinh hoạt và du lịch đang được triển khai nhưng chưa nhiều.
Những dự án điện sạch được đầu tư bằng công nghệ hiện đại, được giúp đỡ bởi một số tổ chức quốc tế thân thiện môi trường hiện chưa nhiều. Ở một số vùng, người dân đã tiếp cận với những dự án điện mặt trời bằng những tấm pin thu năng lượng mặt trời, nhưng do công nghệ chưa hoàn chỉnh, chưa được quan tâm đúng mức, dẫn đến lượng điện thu được không đủ phát cho chiếu sáng và sinh hoạt đối với một số nhóm hộ dân cư. Điều này đã làm cho một số dự án đầu tư điện mặt trời khó triển khai ở một số vùng sâu, hải đảo, nơi có nhiều thuận lợi về điều kiện chiếu sáng mặt trời.
Tuy nhiên, gần đây có một số thông tin đáng chú ý, hỗ trợ cho xu thế đầu tư các dự án điện thân thiện mới trường: một nhà máy chế tạo tuabin điện gió tại miền Trung dự kiến sẽ triển khai trong năm 2009, với sản lượng 250 tổ máy/năm, mỗi tổ máy có công suất 1,5 - 2,5 MW, sẽ cung cấp thiết bị cho thị trường trong nước và xuất khẩu sang Mỹ, EU.
Đồng thời, mới đây ông Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn Than và Khoáng sản Việt Nam, cũng chính thức đề nghị ngành điện phối hợp để tiến hành khảo sát và đầu tư các nhà máy nhiệt điện đốt than, nhưng sử dụng loại than có nhiệt năng thấp khoảng 2.300 – 2.500 cho đến 4.000 calo, loại than mà hiện nay các dự án nhà máy nhiệt điện chạy than đang chê và không có giá.
Trong khi Trung Quốc đã có các nhà máy nhiệt điện chạy than loại này, nếu Việt Nam đầu tư các nhà máy như thế sẽ tiết kiệm được nhiều tài nguyên khoáng sản quốc gia, sử dụng hiệu quả tốt nhất nguồn tài nguyên này và sẽ góp phần giảm bớt phá hoại môi trường, khi cứ phải tập trung khai thác các loại than có nhiệt năng bình quân 5.000 - 6.000 calo, trong khi nguồn tài nguyên có hạn.
Từ những nhận thức này, người ta kỳ vọng sẽ có sự chuyển hướng quy hoạch trong xây dựng các nhà máy điện sạch trong tương lai.
Dự án điện quạt gió tại đảo Cù lao Chàm (Quảng Nam) hiện đang được dư luận chú ý. Tại đây sức gió dồi dào, mỗi cánh quạt có đường kính 3m dự kiến sẽ sản xuất được 1 KW điện/giờ và nguồn điện này sẽ được nạp vào bình dự trữ rồi hòa chung trước khi cho truyền tải.
Ông Đỗ Hữu Hào, Thứ trưởng Bộ Công thương cho biết, dự án điện quạt gió này sẽ được lắp đặt vào cuối năm nay với kinh phí hơn 6,5 tỷ đồng. Nguồn vốn và công nghệ đầu tư dự án này do Thụy Điển cung cấp và phía Hội An chỉ đóng góp 20% vốn. Theo tính toán, dự án này có thể cung cấp điện sinh hoạt cho 300 dân và phục vụ du lịch trên đảo Cù lao Chàm.
.jpg)
