Năm nay được người Pháp coi là năm Francoise Sagan (1935-2004) nhờ bộ phim mang cái tên giản dị Sagan, của nữ đạo diễn Diane Kurys, nhân vật chính nữ văn hào do Sylvie Testud thể hiện.

Francoise Sagan, do Sylvie Testud đóng

Cú quyết định cho năm vinh danh bất ngờ vừa được tung ra trung tuần tháng sáu.

Nữ diễn viên kiêm cây viết trẻ Sylvie Testud về ngoại hình thì giống Sagan như đúc và về tâm hồn thì đồng điệu với bà đến mức khán giả khi xem phim quên hẳn cô mà chỉ thấy Sagan đang sống với mình.

Bộ phim hai tiếng đồng hồ thành công ngoài dự kiến, đạo diễn liền bắt tay chuyển nó thành phim truyền hình dài tập, phát sóng từ tháng chín tới đây.

Nhà điện ảnh phái đẹp Diane Kurys ấp ủ phim Sagan của mình lâu lắm rồi. Chị kiên trì lục lọi hồ sơ liên quan, thường xuyên lui tới thăm hỏi trò truyện với Sagan khi bà còn sống, gặp gỡ nhân chứng còn tồn tại hay đã qua đời, nhất là những người từng gần gũi với cây bút “nổi loạn” khét tiếng, ví như các ông chồng, các bạn tình phái yếu, mẹ cha nhà văn, thư ký, người trông nhà,…

Rồi chị chọn lọc những gì đắc địa nhất để đưa vào phim. Tâm huyết và công lao của chị đang được đền bù xứng đáng. Trước hết, bộ phim khiến người ta sững sờ về nguyên nhân nghiện ma túy của “đứa con của thế kỷ”.

Năm 1957, do phóng xe quá nhanh, luật đi đường bấy giờ còn lỏng lẻo, bà bị tai nạn suýt chết. Thời gian điều trị tại bệnh viện, để bà đỡ đau, các bác sỹ cho bà dùng một loại thuốc giảm đau trên cơ sở morphine hàng tuần liền.

Từ ngày xuất viện, bà không bỏ morphine được nữa và đâm nghiện nặng. Có điều, bà vẫn tự rèn luyện đủ tỉnh táo và nghị lực để sống có ích và làm việc hiệu quả.

Đời sống tình cảm của Sagan không đơn giản như của mọi người. Bà có quan hệ tình dục với cả người khác giới lẫn người cùng giới. Người chồng đầu tiên, Guy Schoeller, bà cưới năm 1958.

Ít năm sau, vì muốn có con, bà mang thai với người mẫu nam Hoa Kỳ Bob Westhoff. Bà hợp thức hóa việc ấy cho phải đạo bằng một cuộc hôn nhân ngắn ngủi.

Mối tình chóng vánh cho ra đời đứa con độc nhất của bà, Denis Westhoff, hiện là nghệ sỹ nhiếp ảnh và sống ở Paris. Suốt đời, trái tim bà chỉ rung động thực sự trước phụ nữ.

Bà luôn có bên mình những mỹ nhân kiều diễm nhất đương thời. Bà tuyệt đối tự do trong yêu đương, nhưng tôn trọng quy ước xã hội. Những bạn tình thuộc phái đẹp không bao giờ xuất hiện cùng bà trong một tấm ảnh. Tới buổi hoàng hôn của cuộc đời, bà vẫn giữ kín mọi chuyện.

Theo nguyện vọng của bà, bà được an táng tại khu mộ riêng của gia đình, bên người chồng cũ Bob Westhoff, và bên cả tình yêu lớn nhất của bà, Peggy Roche...

Bà hết lòng vô tư với không chỉ bạn hữu và người thân mà cả với người dưng và đồng loại, đặc biệt người vô gia cư, vô nghề nghiệp. Tiền vào nhà bà như suối, nhưng ra khỏi nhà bà còn mạnh hơn thác...

Dĩ nhiên, Sagan luôn luôn bị lạm dụng và lừa gạt. Tình cờ quen biết Francois Mitterand ở một sân bay tỉnh lẻ, bà quý mến và trở thành bạn khá thân của tổng thống Pháp tương lai.

Bấy giờ, Tập đoàn dầu khí Pháp Elf đang muốn vào khai thác dầu ở Ouzbékistan, song bị bộ trưởng ngoại giao Roland Dumas phản đối. Elf cậy nhờ Francoise Sagan để tiếp cận tổng thống Francois Mitterand, nhằm qua tổng thống buộc Dumas thay đổi quan điểm.

Năm 1997, một nhân vật quan trọng của Elf bị bắt. Y dựng đứng Elf đã trả công cho bà 4,315 triệu francs để bà tu sửa biệt thự  Equemauville. Tòa tiểu hình Paris đưa bà ra xét xử  và ngày 26 tháng hai 2002, tuyên phạt bà một năm tù treo, tịch thu gia sản, phong tỏa bản quyền và việc khai thác tác phẩm.

Thật bi đát, bà vừa phải mổ bốn lần trong bốn năm trước, sức khỏe suy sụp, đi lại bằng nạng, thường hay phải nằm. Thời gian đó, một số nhà xuất bản lờ hẳn nhuận bút, bỏ mặc bà trong cô đơn và cùng quẫn. Bà chưa chết ngay là nhờ bè bạn.

Xin lưu ý, con trai Denis Westhoff của bà cũng là một nhân vật chính của phim. Anh làm rõ nhiều bí mật của mẹ, không hề khinh bỉ hay châm chọc mẹ như một vài nhân vật được tung hô hiện tại.

Ngược lại, anh sùng bái mẹ như đông đảo bạn đọc bình dân, đúng tầm vóc của bà, “tuổi thanh xuân bất tận”, “người khai sinh tuổi trẻ”, “chân dung một thế hệ”.

Anh không hề ai oán hay phàn nàn khi phải thừa kế của mẹ gánh nặng nợ nần hầu như quá tải. Sau khi bán hết tài sản sung công, tác giả Buồn ơi, chào em vẫn còn nợ 900.000 euros tiền thuế. Hiện Denis đã trả được 100.000. Anh dũng cảm và kiên tâm đòi công lý cho mẹ.

Trước mắt là bãi bỏ việc phong tỏa tác phẩm của bà, một trong những cây bút được ngưỡng vọng nhất thế giới, để chúng đến với các thế hệ độc giả trẻ vốn chung thủy, hào hứng và si mê các trang viết của Francoise Sagan.

Mẹ qua đời, ngày 24 tháng chín 2004, anh viết thư ngay cho bộ trưởng ngoại giao, đầu 2005, rồi cho bộ trưởng nội vụ, đầu năm 2007, đề nghị mở lại hồ sơ vốn nằm tại bộ ngoại giao, trả lại sự thật, danh dự và thanh thản cho nữ văn hào.

Thật đáng buồn, các kế hoạch tái điều tra trước sau đều bị tạm gác sang một bên. Các nhà ngoại giao anh gặp gỡ để thuyết phục và xin được hợp tác làm sáng tỏ công lý đều khiếp đảm bộ “hồ sơ thần chết”. Tuồng như sờ vào nó, tay họ bị cháy liền.

Giới truyền thông đang bàn tán sôi nổi về một thế lực hắc ám đằng sau vụ án đau lòng và quái đản, làm hoen ố một huyền thoại đáng trân trọng bậc nhất hiện giờ…