Học nghề cơ khí ở Trường trung cấp nghề Dung Quất tại khu kinh tế Dung Quất, huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi. Ảnh: N.C.T.

Ngay khi kết thúc kỳ thi tuyển sinh ĐH-CĐ 2008 và kết quả xét tuyển vào lớp 10 đã được công bố, cổng của các trường nghề có thể xem như cánh cửa mở rộng nhất.

Hiện tại đã có 48 nghề được Bộ Lao động - thương binh & xã hội, cơ quan quản lý các trường trung cấp nghề, cao đẳng nghề trên phạm vi cả nước được phê duyệt chương trình khung. Vào tháng 5-2008, quyết định cho thực hiện đào tạo liên thông giữa các trình độ nghề cũng đã được triển khai, mở ra một hướng đi sáng sủa hơn thu hút các đối tượng muốn học nghề.

Đa dạng hóa đầu vào

Cùng với hệ thống các trường nghề thuộc sự quản lý của Bộ Lao động - thương binh & xã hội, từ nhiều năm nay hệ thống các trường trung cấp chuyên nghiệp thuộc sự quản lý của Bộ GD-ĐT cũng đã có vai trò nhất định trong việc đáp ứng nhu cầu học tập của học sinh và nhu cầu lao động của xã hội. Tuyển sinh năm 2008, hệ thống các trường trung cấp chuyên nghiệp và các trường ĐH-CĐ có đào tạo hệ này trên cả nước có 424.270 chỉ tiêu.

Để thu hút người học, hiện có rất nhiều trường trung cấp nghề thực hiện công tác tuyển sinh trong cả năm và dành cho cả hai đối tượng: tốt nghiệp THCS và THPT. Hơn nữa, thí sinh không phải trải qua bất cứ kỳ thi tuyển nào nữa vì hình thức tuyển sinh của các trường trung cấp nghề là xét tuyển.

Theo đó, các trường trung cấp nghề có thể căn cứ vào điểm trung bình các môn trong học bạ cuối cấp, điểm thi tốt nghiệp hoặc điểm thi của kỳ thi tuyển sinh ĐH-CĐ 2008 để làm căn cứ xét tuyển. Các đối tượng này sẽ được xét tuyển riêng theo từng cấp độ THCS hoặc THPT để xếp lớp học riêng tại trường nghề, phù hợp với trình độ từng thí sinh.

Cụ thể, các đối tượng tốt nghiệp THCS sẽ được xếp vào các lớp có thời gian học từ hai năm rưỡi đến ba năm để vừa học nghề vừa hoàn tất nội dung các môn học cơ bản của bậc THPT. Trong khi đó, các đối tượng đã tốt nghiệp THPT sẽ được xếp vào các lớp học nghề có thời gian trung bình hai năm. Riêng với các nghề đơn giản, có thể rút ngắn thời gian học xuống chỉ một năm.

Hệ CĐ nghề chỉ dành cho các thí sinh đã tốt nghiệp THPT (hoặc tương đương) và hầu hết cũng được tuyển sinh bằng hình thức xét tuyển căn cứ từ học bạ, điểm thi tốt nghiệp hoặc điểm thi ĐH-CĐ 2008.

Ngoài hệ thống các trường nghề "chính hiệu", ngành dạy nghề hiện tại còn thu hút được các trường ĐH, CĐ, trung cấp chuyên nghiệp khác cùng tham gia việc dạy nghề. Hình thức tuyển sinh của hệ thống các trường này cũng là xét tuyển.

Những ưu thế của trường nghề

Địa phương nào trên cả nước cũng có trường nghề. Riêng tại TP.HCM, 56 trường trung cấp nghề, CĐ nghề, ĐH-CĐ và trung cấp chuyên nghiệp tham gia đào tạo nghề có tổng chỉ tiêu tuyển sinh năm 2008 là 118.409; trong đó hệ CĐ nghề là 10.650 người, hệ trung cấp 27.403, còn lại là các khóa nghề ngắn hạn.

Trong số 48 nghề đã có chương trình khung và căn cứ vào thực tế nhu cầu lao động hiện tại, các nhà nghiên cứu về lĩnh vực dạy nghề đã chọn ra một số nghề đã, đang và sẽ cần rất nhiều lao động trong các năm tới, như các ngành liên quan trực tiếp đến kỹ thuật như điện công nghiệp và dân dụng, điện tử công nghiệp, vận hành - sửa chữa thiết bị điện, công nghệ may, hàn, công nghệ ôtô...

Khối nghề có liên quan đến nghiệp vụ có các nghề như kế toán doanh nghiệp, tin học kế toán, thư ký và nghiệp vụ văn phòng; các nghề liên quan đến dịch vụ như dịch vụ nhà hàng, khách sạn, hướng dẫn du lịch...

Song song với việc đầu tư về chương trình học, hiện tại rất nhiều trường nghề đang tích cực đầu tư vào trang bị thiết bị dạy học để tạo điều kiện cho học sinh thực tập ngay trên những thiết bị đang được sản xuất, sử dụng trong cuộc sống hằng ngày.