Con số gần 13.000 học sinh bỏ học ở bậc tiểu học (chưa kể các cấp học khác) tính đến thời điểm cuối học kỳ I năm học 2007 - 2008 vừa được Bộ Giáo dục và Đào tạo đưa ra khiến dư luận hết sức quan tâm. Giải quyết thực trạng này đòi hỏi phải có những giải pháp đồng bộ và hữu hiệu. Giáo sư, Viện sĩ Phạm Minh Hạc, Chủ tịch Hội Cựu giáo chức Việt Nam, nguyên Bộ trưởng Bộ Giáo dục đã có cuộc trao đổi xoay quanh vấn đề này.

Theo Giáo sư Phạm Minh Hạc, “vấn đề học sinh bỏ học không thể xem là chuyện bình thường”.

PV: Thưa Giáo sư, dư luận rất quan tâm và lo ngại trước thực trạng học sinh bỏ học với số lượng rất lớn trong thời gian vừa qua. Quan điểm của Giáo sư về vấn đề này như thế nào?

Giáo sư Phạm Minh Hạc: Tôi cho rằng giới truyền thông có đóng góp đáng kể khi đưa vấn đề mà dư luận quần chúng rất quan tâm lên công luận. Từ đầu năm 2007 cho đến nay, có nhiều bài viết rất sắc sảo phản ánh hiệntượng này. Điển hình là các bài viết về tình trạng học sinh bỏ học hàng loạt ở huyện Thạch Thành, Thanh Hoá; học sinh bỏ học ở Sơn La, Tuyên Quang, Nghệ An, Quảng Nam, Trà Vinh, An Giang…Như vậy, qua các báo, đài, vấn đề học sinh bỏ học đã được cả xã hội quan tâm. Bộ Giáo dục và Đào tạo đã phải nghiêm túc nhìn nhận vấn đề này, đánh giá nguyên nhân và đưa ra các giải pháp, kiến nghị với các địa phương khắc phục tình trạng học sinh bỏ học.

Đối với sự nghiệp giáo dục, việc đầu tiên là phải làm sao cho con em chúng ta đến trường ở mọi cấp học. Hơn nữa, đã hơn 60 năm trôi qua kể từ khi nước ta giành độc lập, 33 năm thống nhất đất nước, đến nay tình hình mọi mặt của đất nước đã phát triển rất nhiều, thì lẽ ra học sinh đi học ngày càng đông, tỷ lệ đỗ đạt ngày càng cao mới đúng. Đằng này, con số học sinh bỏ học với số lượng lớn, chưa có giải pháp hữu hiệu là điều rất đáng lo ngại. Cá nhân tôi nhận thấy, học sinh bỏ học dù ít hay nhiều đều là vấn đề đáng quan tâm. Không thể xem chuyện học sinh bỏ học là điều bình thường được.

Nói đến nguyên nhân, một số ý kiến nêu vấn đề học sinh bỏ học là do có yếu tố tác động của mặt trái cơ chế thị trường, Giáo sư nghĩ sao về cách đánh giá này?

Giáo sư Phạm Minh Hạc: Tôi thống nhất quan điểm, rằng vấn đề học sinh bỏ học là vấn đề lớn, đòi hỏi cả gia đình, nhà trường, chính quyền các địa phương và toàn xã hội quan tâm giải quyết. Đây không phải là việc riêng, trách nhiệm riêng của ngành Giáo dục Đào tạo.

Về nguyên nhân, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã có đánh giá, đó là do nhiều địa phương kinh tế khó khăn, gia đình không đủ ăn nên học sinh phải làm thêm, trường lớp ở xa, thầy cô giáo dạy chưa hay, thiếu sách, giáo trình sách giáo khoa không phù hợp…Trong đó, có cả vấn đề thuộc về công tác quản lý của những người làm giáo dục (chủ yếu là nhà trường).

Chúng ta chống tiêu cực, chống bệnh thành tích, chống gian lận trong thi cử… là đúng, nhưng phải làm sao để mỗi học sinh đến trường đều nhận thấy “đi học là đi trên con đường đến một tương lai tươi sáng hơn”. Công tác tổ chức, quản lý giáo dục ở các nhà trường, các địa phương phải làm sao cho mỗi học sinh đều hào hứng đến trường, nhận thấy được mức độ thăng tiến qua mỗi giờ học, năm học để tự giác nỗ lực phấn đấu.

Một vấn đề nữa mà tôi muốn đề cập là, mục tiêu của chúng ta là dạy thật, học thật, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho đất nước. Nhưng vấn đề là làm gì cũng phải có lộ trình phù hợp. Việc dạy một đứa trẻ là công việc rất công phu, dài hơi, không thể chỉ bằng một lời khuyên, vài điều nhắc nhở.

Vậy làm gì để khắc phục tình trạng học sinh bỏ học, thưa Giáo sư?