Một đại diện công ty sách và thiết bị trường học than phiền: Ở công ty chúng tôi, tất cả cuống cả lên vì CBCNV phải... dán lại mã sách. Nghĩa là ở trang 2, phần cuối có mã t7 (tức là in xong vào năm 2007), thì nay phải dán đè lên t8 (2008) cho toàn bộ SGK của năm học 2008-2009, đồng thời phải chỉnh lại giá bìa sách.

Có thùng dán xong, có thùng chưa dán lẫn lộn, thành ra sửa không kịp và không thể nào đồng bộ, nhìn vào thấy ngay giá sách tăng 10%. Thế nhưng, bất ngờ là qua khảo sát của chúng tôi, giá giấy lẫn giá công in hiện nay tăng chưa đáng kể, nhưng giá sách bán lẻ vẫn tăng...

Giá giấy không tăng nếu ký hợp đồng trước

Một trong những nguyên nhân đưa ra để NXBGD tăng giá SGK 10% là giá giấy tăng đột biến. Chiều 12.5, chúng tôi liên lạc với đại diện Nhà máy giấy Tân Mai, thì được biết rằng từ đầu năm đến nay, giá giấy không tăng, nếu các nhà in trúng thầu in SGK đã đặt cọc trước theo đúng hợp đồng đầu năm cam kết. Nhà máy giấy chỉ điều chỉnh tăng giá 1 lần là 6% đối với một lượng nhỏ khách hàng chưa đặt cọc. Như vậy, hiện tại có khoảng 30 nhà in trúng thầu in SGK, đã ký hợp đồng với nhà máy giấy. Trong đó, chỉ có 1/3 nhà in chịu mức giá giấy tăng 6%.

Một đại diện nhà in lớn nhận gia công SGK cho NXB Giáo dục cho biết: Theo kinh nghiệm hàng năm, khi vừa trúng thầu in SGK 2008 từ cuối năm 2007, là ngay lập tức, chúng tôi huy động vốn, kể cả vay ngân hàng, để mua ngay nguồn giấy, bảo đảm bình ổn giá giấy. Và in SGK sau đúng 1 tuần kể từ khi trúng thầu. Cho đến nay, chúng tôi đã in xong toàn bộ số SGK theo hợp đồng.

Giá công in không tăng

Một giám đốc nhà máy in khẳng định: Giá công in không tăng từ đầu năm đến nay và nhiều năm qua vẫn bình ổn. Mặc dù có biến động giá, nhưng vì ở tỉ lệ thấp nên nhà in chúng tôi vẫn cầm cự được. Trong quy trình đấu thầu, những nhà in nào đưa ra mức giá không được phép đội trần của NXBGD và càng đưa giá thấp, tính cạnh tranh cao thì càng dễ trúng thầu.

Do một số nhà in phía bắc tiến hành in sách chậm, nên chịu mức tăng giá về sau. Còn nhìn chung, tại thời điểm này, nhà nào đã tiến hành in sớm ngay cuối năm 2007 thì đến giờ hoàn tất mọi công đoạn. Thực ra, đối với nhà in chúng tôi, lợi nhuận in SGK không nhiều, chủ yếu là có việc cho công nhân trong thời buổi khó khăn này. Bản thân chúng tôi cũng không nhận nhiều hàng, còn nhường lại cho nhà in nhỏ khác.

Mới đây nhất, NXBGD gửi công văn cho các nhà in SGK, chấp thuận cho tăng giá 5% đối với số sách in sau ngày 1.5. Chúng tôi đã in xong hết rồi nên không được tăng giá. Mùa in sách chủ yếu từ cuối năm ngoái sang tháng 5 là kết thúc, còn có thể có một số sách gia công lai rai thì làm tiếp đến tháng 8, tháng 9.

Như vậy, thực sự giá cả (giá giấy và giá công in) không biến động nhiều. Thực tế trên cho thấy, đa số SGK của năm 2008 đã in xong vào thời điểm này, với mức giá không thay đổi so với năm 2007, như vậy, NXBGD đã đủ phần lời, mà vẫn muốn tăng giá? Điều này từng được NXBGD điều trần trong đợt thanh tra năm 2007, là đơn vị "xây dựng giá bán SGK ổn định trong 10 năm. Vì vậy giá bán sách đã bao gồm cả các chi phí phát sinh, sẽ tăng trong những năm tới như giá giấy tăng (khoảng 5-7%/năm), các chi phí về tiền lương, tiền điện, xăng dầu cũng tăng khoảng 5-8%/năm".
 
Thêm nữa, NXBGD còn "dự báo" trong giai đoạn 2007-2012, số lượng SGK phát hành sẽ giảm khoảng 40% làm cho giá thành đơn vị sản phẩm tăng (?). Do vậy, khi xây dựng giá đã tính đến các yếu tố trên nhằm đảm bảo giữ giá ổn định trong giai đoạn dài! Có thể thấy phụ huynh học sinh đã phải chi mua SGK với giá cao hơn nhiều so với thực tế.

Nhưng SGK bán lẻ đã đồng loạt... tăng giá

Khảo sát giá SGK một số nhà sách tại TPHCM, hầu hết đều tăng hơn niên học trước. Các nhà sách Nhân Văn, Nguyễn Văn Cừ... giới thiệu hầu như đầy đủ các loại SGK từ cấp tiểu học đến THCS (lớp 9) và giá niêm yết cũng tăng đều 10%.

Theo lý giải của một số nhân viên nhà sách Nguyễn Văn Cừ, giá bán sách đã tăng từ cuối tuần trước. Song, giá được "âm thầm" điều chỉnh qua mức mới nên nhiều người mua vẫn không biết đã có tăng 10%.

Tại nhà sách Sài Gòn thuộc hệ thống Fahasa, giá bán lẻ SGK cũng đã tăng. Mức tăng không đồng nhất, khoảng dưới 10% đối với những loại sách đã đủ bộ. Riêng với nhà sách Gia Định (cũng thuộc hệ thống Fahasa), tuy tất cả các loại sách đã nhập về hoàn tất, song chưa được bày bán vì phải đợi xem có được phép tăng giá hay không.

Tăng giá trước, báo cáo sau, lợi nhuận lớn vẫn muốn tăng tiến không ngừng, trong khi Chính phủ có chính sách kiềm chế tăng giá, lại còn thông báo sẽ có "sốt" SGK mà không chịu trách nhiệm vì sao để "sốt" sách... Như vậy có chấp nhận được không?

>> Bộ GDĐT đề xuất 2 phương án điều chỉnh giá sách giáo khoa
>> Lỗi là không có chương trình đào tạo chuẩn
>> Hàng chục tỉ đồng có thể loại bỏ trong giá thành SGK
>> Tăng giá sách giáo khoa - những bất cập cần làm rõ
>> Bất lợi cho sự nghiệp "trồng người"