Sáng 9/5, tại cửa hàng bán lẻ Cty Sách, thiết bị và xây dựng trường học Hà Nội, 45B Lý Thường Kiệt, Hà Nội, trên các kệ hàng, xuất hiện những đầu sách được dán tem giá mới đè lên vị trí in giá cũ của NXB Giáo dục.

Cuốn Toán 7 tập 1 đã được dán đè tem giá mới lên nơi in giá cũ trên bìa sách

Như Tiền phong ngày 9/5 đã đưa tin, Bộ GD&ĐT sẽ đề xuất Thủ tướng Chính phủ xem xét lại vấn đề giá sách giáo khoa. Động thái “tiếp thu ý kiến của dư luận” này được xem như một nỗ lực của Bộ GD&ĐT vì quyền lợi của hàng chục triệu người đi học.

Tuy nhiên, nỗ lực đó phải chăng không cần thiết khi mà SGK năm học 2008 - 2009 đã chính thức được phát hành với giá bìa cao hơn giá SGK năm học 2007 - 2008 bình quân 10%?

Lệnh thu hồi và “vở diễn” của những người bán SGK

Sáng 9/5, chúng tôi có mặt ở cửa hàng bán lẻ Cty Sách, thiết bị và xây dựng trường học Hà Nội (45B Lý Thường Kiệt, Hà Nội). Dọc vách tường kính của cửa hàng vẫn dán những bảng thông báo danh mục và giá SGK năm học 2007 – 2008.

Trên các kệ hàng, xen kẽ giữa những đầu sách có giá bìa tương ứng giá trong bảng thông báo là những đầu sách được dán tem giá mới (dán đè lên vị trí in giá cũ) của NXB Giáo dục.

Thấy chúng tôi săm soi giá của từng cuốn sách, một chị bán hàng tiến về phía chúng tôi và nói: “Những cuốn sách này tạm thời chưa bán bởi cửa hàng đang phải đợi ý kiến chính thức về giá SGK của NXB Giáo dục”.

Khi chúng tôi thắc mắc tại sao sách chưa được phép bán lại bày lên kệ sách, chị bán hàng giải thích rằng cửa hàng mới nhận lệnh tạm thu hồi những cuốn SGK có giá bìa mới vào buổi sáng nay (9/5) nên các nhân viên bán hàng chưa kịp cất.

Tuy nhiên, trong khi chúng tôi đang trao đổi thì một phụ nữ trung niên tiến vào và hỏi mua cuốn Toán lớp 7 tập 1. Một người bán hàng khác nhanh nhẹn chỉ cho chị khách hàng đó vị trí đặt cuốn sách chị cần mua.

Cuốn sách có tem đề giá 6.000 đồng dán đè lên giá cũ (5.500 đồng). Chị khách hàng cầm cuốn sách đi về phía quầy thu ngân. Trước sự ngạc nhiên của chúng tôi, chị bán hàng cười cười: “Có lệnh thu hồi nhưng nhu cầu của khách hàng bức xúc quá, thôi thì bán cho người ta”!?

Giá SGK tăng, chuyện đã rồi?

Hóa học 9 có giá cũ là 9.800 đồng  Ảnh: Ngọc Khôi

Không chỉ ở cửa hàng bán lẻ của Cty Sách, thiết bị và xây dựng trường học HN mới có SGK giá mới. Những điểm bán SGK khác (không thuộc hệ thống cửa hàng của Cty Sách, thiết bị và xây dựng trường học HN) đều có nhiều đầu SGK giá mới để bán: Toán lớp 5, lớp 6, lớp 7; Sinh học 6, 9;  Vật lý 6; Tiếng Anh 6; Ngữ văn 8, 9; Hóa học 9; GD Công dân 9; Tiếng Việt 3, 4; Đại số 10 nâng cao; Địa lý 10.v.v...

Tuy nhiên, ở những nơi này người bán hàng đều cho biết họ không biết gì về “lệnh tạm thu hồi” SGK có giá bìa mới.

Giở một số cuốn sách được dán đè nhãn giá mới, chúng tôi đọc được thông tin thời gian nộp lưu chiểu là cuối năm 2007. Điều này dễ hiểu bởi thông thường một vụ làm SGK cho năm học mới phải được bắt đầu từ học kỳ I năm học trước mới kịp tiến độ để đưa sách về tất cả các trường học trên toàn quốc kịp trước ngày khai giảng.

Ví dụ để có SGK phục vụ năm học 2007 – 2008, việc in SGK đã được triển khai từ tháng 10/2006 (theo trả lời của lãnh đạo Bộ GD&ĐT với báo giới về lý do không thể giảm giá SGK ngay trong năm học 2007 – 2008 như yêu cầu của Thanh tra Chính phủ).

Như vậy, chắc chắn có một lượng SGK khá lớn phục vụ năm học 2007 – 2008 in xong trước khi cơn “bão giá” kịp thời ảnh hưởng tới giá thành một cuốn sách. Nhưng khởi động mùa phát hành (từ 1/5 hàng năm), SGK mới tung ra thị trường đều được đồng loạt dán đè nhãn giá mới.

Về lý, NXB GD “vô tội” bởi cơ sở pháp lý của việc áp giá mới này là Công văn số 1910/ VPCP – KTTH (ngày 26/03/2008) của Văn phòng Chính phủ (đồng ý cho NXB GD tăng giá SGK không quá 10%). Nhưng về tình, dư luận có quyền nghi ngờ cái “tâm” của lãnh đạo Bộ GD&ĐT với người đi học.

Giảm giá thì không thể, tăng giá thực hiện được ngay

Còn nhớ, năm ngoái, sau kết luận của thanh tra Chính phủ, lãnh đạo Bộ GD&ĐT trả lời báo giới rằng khó thực hiện giảm giá SGK ngay trong năm học 2007 – 2008 bởi đã “lỡ in giá bìa”, bởi thời điểm đó (tháng 4/2007) việc chuẩn bị SGK cho năm học mới gần như đã xong (chỉ còn thiếu SGK lớp 11).

Đồng thời lãnh đạo NXB GD cũng có lời giải thích với báo giới rằng việc tổ chức dán tem giá mới đè lên giá cũ rất nhiêu khê, phức tạp (phải làm thủ công) và tốn kém (tiền in tem, tiền dán nhãn). Nhưng năm nay, sau khi được Phó Thủ tướng Nguyễn Sinh Hùng đồng ý, Bộ GD&ĐT đã đồng ý để NXB GD khẩn trương tổ chức in tem giá để dán đè lên giá cũ của từng cuốn SGK.

Phải chăng vì lo lắng cho NXB GD đứng trước nguy cơ lỗ gần 50 tỷ đồng, một mặt Bộ GD&ĐT yêu cầu NXB GD phải “tiết kiệm”, nhưng mặt khác lại dễ dàng đồng ý cho NXB GD tăng chi phí sản xuất một cách dễ dàng để rồi giờ đây lại phải đề xuất Thủ tướng Chính phủ xem xét lại giá SGK?

Dư luận chưa thể biết kết cục của câu chuyện giá SGK như thế nào bởi theo lời Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Phạm Vũ Luận nói với phóng viên Tiền phong chiều 8/5 là “chưa có thông tin gì mới”.

Cả ngày 9/5, dù kiên nhẫn đeo bám nhưng các phóng viên (trong đó có phóng viên báo Tiền phong) cũng chỉ nhận được câu trả lời của Thứ trưởng Phạm Vũ Luận rằng sẽ trả lời bằng văn bản sau.

Nhưng dù SGK năm học 2008 – 2009, có được Chính phủ trợ giá hay không trợ giá thì dư luận vẫn đang hồi hộp chờ xem Bộ GD&ĐT sẽ ăn nói với phụ huynh học sinh sao đây với những cuốn sách được dán đè lên tem giá mới!?

Cho dù Bộ GD&ĐT mong Chính phủ cho giải pháp bình ổn giá SGK để an dân nhưng “con tàu giá” SGK đã rời ga, kéo phanh liệu có kịp đưa con tàu trở về nơi xuất phát bình yên?