|
Đặc biệt, khi Bộ GD-ĐT quyết định kỳ thi năm 2009 sẽ tiếp tục theo phương án “3 chung” và năm 2010 sẽ tổ chức một kỳ thi quốc gia với 2 mục đích: xét tốt nghiệp THPT và là một căn cứ quan trọng để xét tuyển vào ĐH, CĐ. Trong khi đó, nhiều nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục và các chuyên gia lại cho rằng nên trao quyền tự chủ trong tuyển sinh cho các cơ sở đào tạo.
Lãng phí không chỉ là “ảo”
Thống kê của Bộ GD-ĐT cho biết, 2 đợt thi đã có 1.247.576 thí sinh (TS) đến dự thi (DT) trong tổng số 1.791.816 TS đăng ký dự thi (ĐKDT). Hơn 48 nghìn phòng thi được chuẩn bị và 120.000 cán bộ được huy động tham gia công tác tuyển sinh. Như vậy, tỷ lệ đến thi chỉ bằng 69,62% số ĐKDT, đồng nghĩa với việc 30% số phòng thi, số giám thị, số đề thi đã được chuẩn bị mà không dùng đến do số lượng TS ảo. Không chỉ những thí sinh không đến dự thi gây lãng phí mà cả những thí sinh đến thi chỉ để tìm một sự may mắn hay thi cho biết (vào phòng thi chỉ ngủ, thi một môn rồi bỏ…), tức là những người chưa thi đã biết không thể đỗ, cũng gây lãng phí cho chính mình, các trường và xã hội. Tình trạng này không phải chỉ riêng năm nay mới có nhưng trong điều kiện trượt giá, lạm phát hiện nay mọi chi phí đều tăng, nên số bù lỗ tăng nhiều so với mọi năm.
Trước kỳ thi, Bộ GD-ĐT kiến nghị thu gộp cả lệ phí ĐKDT và lệ phí DT ngay khi TS ĐKDT nhằm giảm lỗ, nhưng để đỡ gánh nặng cho dân trong điều kiện giá cả tăng nên phương án được thay thế là sẽ hỗ trợ kinh phí tổ chức thi cho các trường với mức 10.000 đồng/thí sinh. Có nghĩa là, ước tính số tiền lỗ của kỳ thi này khoảng 120 tỷ đồng. Mặc dù đối với công tác tuyển sinh thì lợi ích của nó không thể đo đếm bằng tiền, nhưng dù là Nhà nước hỗ trợ hay các trường tự bù lỗ thì rõ ràng vẫn có sự lãng phí.
Về điều này, Thứ trưởng thường trực Bộ GD-ĐT Bành Tiến Long cho rằng “lãng phí là điều khó tránh khỏi, bởi không thể có lợi ích mà không mất chi phí”. Điều ấy là đúng song liệu có thể hạn chế sự lãng phí bằng một phương thức thi hợp lý hơn không?
“3 chung” đã hoàn thành sứ mạng?
Phương án "3 chung" (chung đợt thi, chung đề thi, sử dụng chung kết quả thi) đã được áp dụng trong 7 kỳ thi và không thể phủ nhận lợi ích mà nó mang lại cho cả ngành GD-ĐT lẫn xã hội. Giải pháp thi này đã góp phần giảm bớt căng thẳng, tốn kém cho thí sinh, gia đình và xã hội; có tác dụng tốt đến việc chọn trường, chọn ngành của thí sinh; nâng cao chất lượng tuyển chọn của các trường; tác động tốt đến việc dạy và học ở THPT và kỷ cương thi cử. Đặc biệt, giải pháp này sẽ tạo tiền đề cho những đổi mới tiếp theo trong công tác thi cử của ngành. Mặc dầu vậy, “3 chung” vẫn chưa thể giải quyết tận gốc sự mất cân đối giữa nhu cầu, mong muốn học ĐH, CĐ của học sinh và khả năng đáp ứng của các cơ sở đào tạo; căng thẳng, tốn kém có giảm nhưng vẫn là gánh nặng cho nhà trường, gia đình và xã hội; các cơ sở đào tạo mất đi quyền chủ động trong tuyển đầu vào và điều này cũng ảnh hưởng tới chất lượng đào tạo.
Bộ GD-ĐT đã khẳng định: năm 2009 sẽ vẫn tổ chức thi tuyển sinh theo giải pháp “3 chung”. Có vẻ như, “3 chung” vẫn là giải pháp khả thi và hợp lý hơn cả. Song sứ mạng của giải pháp này cũng sẽ phải kết thúc bởi dù là ổn hơn các phương án thi khác nhưng nó đã bộc lộ những nhược điểm và hiệu quả của nó mang lại đã tạo được tiền đề cho đổi mới mạnh mẽ hơn. Tuy nhiên, sự đổi mới ấy không phải theo cách thay “3 chung” bằng “1 chung” (một kỳ thi duy nhất) như Bộ GD-ĐT dự định mà nên bằng việc trao quyền tự chủ cho các cơ sở đào tạo.
Quyết định phương án tuyển sinh: quyền của cơ sở đào tạo
Tuyển sinh là một khâu của quá trình đào tạo và việc giao cho các trường được toàn quyền chủ động trong việc quyết định phương án tuyển sinh là khoa học và văn minh về mặt quản lý. Ngoài sự khác biệt về ngành nghề đào tạo dẫn đến những yêu cầu khác nhau đối với “đầu vào” của từng trường, từng ngành buộc các trường cần phải có quyền tuyển sinh thì những kết quả của gần chục năm áp dụng “3 chung”, một vài năm củng cố kỷ cương trong thi cử , nhất là kỳ thi tốt nghiệp THPT cũng đã tạo những tiền đề cần thiết để giao quyền cho các cơ sở đào tạo.
Nhiều năm thi theo giải pháp “3 chung” đã xếp hạng điểm tuyển của các trường, là căn cứ để từng đơn vị quyết định nên thi tuyển hay xét tuyển. Với những trường điểm tuyển những năm qua thấp, hoàn toàn có thể căn cứ vào điểm tốt nghiệp để xét tuyển. Với những trường điểm tuyển cao thì thi tuyển và dùng kết quả thi tốt nghiệp để đặt “ngưỡng”. Mặc dù kết quả thi tốt nghiệp chưa đủ tin cậy để tất cả cơ sở đào tạo lấy làm căn cứ xét tuyển nhưng với việc lập lại kỷ cương, hạn chế tiêu cực trong thi cử mà ngành đã làm được trong thời gian qua thì kết quả ấy lại đủ tin cậy để làm điều kiện cần cho các trường yêu cầu đầu vào cao sơ tuyển và các trường có đầu vào thấp xét tuyển. Với cách tuyển sinh này, số thí sinh đi thi sẽ giảm hẳn và các cơ sở đào tạo sẽ hạn chế được bù lỗ. Bộ cũng đã xây dựng được ngân hàng đề thi và các trường thi tuyển sẽ mua đề từ đây chứ không tự ra đề để đảm bảo độ chính xác, yêu cầu tuyển chọn và hạn chế luyện thi.
Nếu mạnh dạn giao quyền tự chủ cho các cơ sở đào tạo thì đề án đổi mới tuyển sinh được Bộ GD-ĐT chuẩn bị nhiều năm nay, dù không đến được đích là tổ chức một kỳ thi quốc gia nhằm hai mục đích, sẽ không phải là sự phá sản hoàn toàn. Bởi nó vẫn thực hiện được ý tưởng cơ bản rất quan trọng là mở rộng dần việc sử dụng kết quả đánh giá ở bậc học dưới trong việc tuyển chọn vào bậc học trên, đảm bảo tính liên thông, kế thừa trong hệ thống; giảm bớt căng thẳng, tốn kém; nâng cao chất lượng công tác tuyển sinh.
|
