Ngày 24/3/2008, Đội thi hành án huyện Hải Hậu (Nam Định) cưỡng chế thi hành Bản án ly hôn số 23/2007/HNGĐ-PT, theo đó ngôi nhà số 84 tổ 5 thị trấn Cồn của cụ Huệ được toà án xác định là tài sản ly hôn. Hậu quả là cụ Trần Thị Huệ (80 tuổi, vợ nhà lão thành cách mạng Lê Ngọc Tam) và con gái là chị Lê thị Loan (50 tuổi, bị tâm thần, câm điếc bẩm sinh do di chứng chiến tranh người cha để lại) mất nhà, phải rơi vào hoàn cảnh thương tâm màn trời, chiếu đất!

Nhà của bố mẹ, Toà biến thành tài sản chung vợ chồng!

Vợ chồng cụ Lê Ngọc Tam - Trần Thị Huệ (trú tại tổ 4 thị trấn Cồn, Hải Hậu, Nam Định) có 8 người con, trong đó người con gái thứ hai là chị Lê Thị Loan bị bệnh tâm thần, câm điếc bẩm sinh do di chứng chiến tranh của cha, phải sống phụ thuộc hoàn toàn vào cha mẹ; anh Lê Minh Hùng là con trai thứ ba. Năm 1990, anh Hùng kết hôn với chị Ngọc, có hai con chung. Vào năm 1992, vợ chồng anh Hùng định mua lại của anh Được (anh trai chị Ngọc) ngôi nhà số 84 tổ 5 thị trấn Cồn nhưng do không có tiền mua nên anh Được không làm thủ tục sang tên cho vợ chồng anh Hùng. Đến năm 1994, chị Tam và cụ Huệ đã bàn bạc nhất trí đứng ra mua lại ngôi nhà trên của anh Được, cụ Tam là người trực tiếp làm thủ tục mua bán với anh Được cũng như nộp các khoản đóng góp xây dựng phúc lợi với địa phương. Mua xong, các cụ tạm giao ngôi nhà này cho vợ chồng anh Hùng, chị Ngọc quản lý sử dụng. Đầu năm 2000, vợ chồng anh Hùng vào Nam làm ăn, trả lại nhà cho cụ Huệ (cụ Tam đã mất năm 1996). Cụ Huệ và người con gái câm điếc bẩm sinh trở về sống tại ngôi nhà sồ 84 tại thị trấn Cồn từ đó đến nay. Vào tuổi 80 nhưng hàng ngày cụ Huệ vẫn phải bán hàng khô tại nhà kiếm tiền nuôi con gái tàn tật vì khoản tiền tuất dành cho lão thành cách mạng của cụ Tam không đủ trang trải cuộc sống của hai mẹ con.

Đầu năm 2007, chị Ngọc từ TP.Hồ Chi Minh trở về làm thủ tục ly hôn vắng mặt với anh Hùng với lý do hai người đã ly thân từ năm 2004, hiện anh Hùng bỏ đi không có tin tức. Tuy nhiên, sau đó anh Hùng đã trở về làm thủ tục ly hôn. Theo lời khai của chị Ngọc thì ngôi nhà sồ 84 tổ 5 thị trấn Cồn mà hiện mẹ con cụ Huệ đang ở là tài sản chung của chị và anh Hùng. Do vậy, chị Ngọc yêu cầu Tòa án chia cho chị được sử dụng toàn bộ ngôi nhà trên, chị sẽ chịu trách nhiệm thanh toán cho anh Hùng số tiền chênh lệch. Anh Hùng thì phủ nhận việc vợ chồng anh có tài sản chung là ngôi nhà số 84 tổ 5 thi trấn Cồn, anh Hùng khẳng định nhà này do bố mẹ anh bỏ tiền ra mua và tạm giao cho vợ chồng anh. Tuy nhiên, Bản án sơ thẩm sồ 54/2007/HNGĐ-ST của TAND huyện Hải Hậu vẫn chấp nhận mọi yêu cầu của chị Ngọc, xác định nhà đất là tài sản chung vợ chồng, chia cho chị Ngọc được sử dụng toàn bộ ngôi nhà mà không xem xét đến thực tế ngôi nhà đang là nơi ở duy nhất của mẹ con chị Huệ, bản thân anh Hùng cũng không có nơi ở nào khác. Bản án phúc thẩm số 23/2007/HNGĐ-PT của TAND tỉnh Nam Định cũng bác kháng cáo của anh Hùng, bà Huệ và giữ nguyên tất cả nội dung của bản án sơ thẩm.

Cần xét lại toàn bộ vụ án

Trong khi cụ Huệ tiếp tục hành trình khiếu nại đề nghị xét lại vụ án theo thủ tục giám đốc thẩm, thì sáng ngày 24/3/2008, tổ công tác thi hành bản án không thể hoà giải thuyết phục mà lập tức cưỡng chế cụ Huệ, chị Loan ra khỏi nhà. Quá uất ức, cụ Huệ ngất xỉu phải đi cấp cứu nhưng tổ công tác vẫn quyết tâm thi hành nhiệm vụ đến cùng… Hàng ngàn người dân thị trấn và các cháu học sinh bức xúc trước thái độ, lời nói, hành động của tổ công tác đã tập trung vây xe khiến lực lượng cưỡng chế không thể ra về được. 16h cùng ngày, chỉ đến khi đại diện cho các cơ quan pháp luật chính thức có lời xin lỗi nhân dân về những lời nói, hành động không đúng mực của mình khi thi hành công vụ thì đám đông mới được giải tỏa. Bị cưỡng chế ra khỏi ngôi nhà của chính mình, cụ Huệ cùng người con gái tâm thần rơi vào hoản cảnh thương tâm màn trời, chiếu đất. Thương cảm và bức xúc trước hoàn cảnh thương tâm, ngang trái của mẹ con cụ Huệ, bà con tổ dân phố, Chi hội phụ nữ, Hội người cao tuổi tổ dân phố số 5 thị trấn Cồn đã đồng loạt có đơn kêu cứu cho cụ Huệ, đề nghị phải xét lại vụ việc.

Chúng tôi thấy rằng, đây là một vụ án không phức tạp nhưng ngay từ đầu đã có những biểu hiện khuất tất trong cách giải quyết của các cơ quan pháp luật tỉnh Nam Định làm ảnh hưởng đến tính khách quan, minh bạch của vụ án. Điều này thể hiện ngay từ khi TAND huyện Hải Hậu thụ lý yêu cầu của chị Ngọc xin được ly hôn vắng mặt anh Hùng. Lẽ ra tòa án phải tiến hành xác minh lại lời khai của chị Ngọc về việc anh Hùng mất tích, đồng thời thông báo cho anh em, gia đình anh Hùng biết để tìm kiếm anh Hùng về giải quyết ly hôn. Nhưng chẳng hiểu vì động cơ mục đích gì mà TAND huyện Hải Hậu lại hướng dẫn chị Ngọc làm thủ tục tuyên bố anh Hùng mất tích để được ly hôn vắng mặt! Đến khi gia đình anh Hùng biết chuyện, đã báo cho anh Hùng về và đến Tòa án trình bày đầy đủ các chứng cứ chứng minh thực tế anh Hùng vẫn giữ liên lạc với vợ con, gia đình. Tại phiên tòa ly hôn, chị Ngọc khai ngôi nhà số 84 tổ 5 thị trấn Cồn là tài sản chung vợ chồng, nhưng lại không xuất trình được bất cứ chứng cứ nào. Tất cả các chứng cứ thể hiện quyền sở hữu đối với ngôi nhà đều do cụ Huệ xuất trình: giấy tờ mua bán nhà, hóa đơn nộp tiền thuế đất, biên lai thu các khoản đóng góp với địa phương đều đứng tên chị Tam. Thế nhưng, các cấp Tòa án tỉnh Nam Định lại cho rằng chỉ lời khai của chị Ngọc và anh Được (anh trai chị Ngọc, người bán nhà) mới là chứng cớ đáng tin cậy; còn các lời khai của anh Hùng, thậm chí các văn bản, giấy tờ chứng minh quyền sở hữu ngôi nhà do cụ Huệ trình bày đều được Tòa án cho rằng không xác đáng, thậm chí còn bị “chụp mũ” vì mục đích nhằm gây thiệt hại cho chị Ngọc trong việc phân chia khối tài sản chung! Chính sự nhìn nhận thiên lệch đó của tòa án đã dẫn đến phán quyết thiếu khách quan không công bằng, làm phương hại nghiêm trọng đến quyền lợi hợp pháp của cụ Huệ.

Từ phán quyết thiếu căn cứ pháp luật của Tòa án đã kéo theo quyết định cưỡng chế thi hành án không thấu lý, đạt tình. Sở dĩ chúng tôi nói như vậy bởi vì ngôi nhà số 84 tổ 5 thị trấn Cồn hiện là chỗ ở duy nhất của cụ Huệ và chị Loan, cũng là nơi để mẹ con cụ Huệ kiếm kế mưu sinh. Vào tuổi 80 nhưng cụ Huệ vẫn phải tần tảo bán hàng tại nhà nuôi con gái bị di chứng chiến tranh do cha để lại. Thế mà Tổ cưỡng chế thi hành bản án vẫn quyết tâm thi hành triệt để bản án mà không xem xét cảnh sống hiện tại của mẹ cụ Huệ, cũng không cần biết sau khi mất nhà, bà cụ 80 tuổi và người con gái tâm thần sẽ rơi vào cảnh màn trời chiếu đất thương tâm như thế nào!

Vì tất cả những lẽ trên, chúng tôi đề nghị TANDTC cần sớm xét lại toàn bộ vụ án theo thủ tục giám đốc thẩm, để vụ án được giải quyết lại một cách công bằng, khách quan, bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho cụ Huệ vào những năm tháng cuối đời. Bởi vì, xét trên cả phương diện pháp lý lẫn đạo lý, thì các quyết định trong việc giải quyết vụ án này của các cơ quan pháp luật tỉnh Nam Định đều không có căn cứ.