*Tôi đã tiêm ngừa siêu vi B lần 1 ngày 8-4-2008, lịch tiêm lần 2 là tháng 5 và lần 3 là tháng 10, tôi xin hỏi nếu trong quá trình này tôi phát hiện có thai thì tôi có phải ngưng tiêm hay vẫn tiêm bình thường?
Và nếu ngưng tiêm thì sau đó tiêm tiếp liều 2 và 3 hay phải tiêm lại từ đầu? Liều 1 có đủ ngừa siêu vi B tạm thời hay không? Xin cảm ơn bác sĩ. (Tạ Xuân Đào)
- Trả lời của Phòng mạch online:
Có 2 miễn dịch phòng ngừa viêm gan B:
1. Tạo miễn dịch thụ động:
Việc tạo miễn dịch thụ động đối với viêm gan B được thực hiện bằng cách đưa kháng thể viêm gan B (HBIG: hepatitis B immunoglobulin). Được chỉ định trong trường hợp:
- Người chưa được bảo vệ sau khi tiếp xúc với chất lỏng nhiễm virus viêm gan B
- Trẻ sơ sinh được sanh ra bởi bà mẹ có HbsAg dương tính. Việc chích ngừa sớm trong vòng vài giờ đầu rất có giá trị ngăn ngừa nhiễm bệnh.
2. Tạo miễn dịch chủ động
Tạo miễn dịch chủ động đối với viêm gan B được thực hiện bằng cách chích vắcxin đã được bất hoạt. Vắcxin thế hệ thứ nhất – vẫn đang được sử dụng ở nhiều nơi trên thế giới- có chứa protein bề mặt không nhiễm trùng đã được tinh chế , được phân lập từ huyết tương của người có HBsAg. Hiện nay, có thêm vắcxin thế hệ thứ hai- phối hợp các HbsAg được sản xuất từ nấm.
Một đợt chích ngừa viêm gan B cơ bản gồm ba lần chích ở tháng 0,4 và 6 đến 12. Theo định nghĩa, đáp ứng tốt với vắcxin là khi nồng độ anti-HBs đạt ít nhất 100 UI/l vào thời điểm 4-6 tuần sau chích mũi thứ 3. Đối với người không đạt nồng độ này, một mũi chích duy nhất nhắc lại trong vòng 1 năm được khuyến cáo. Nhiều nghiên cứu cho thấy, một người đáp ứng tốt không cần chích nhắc lại ít nhất 10 năm sau đợt chích 3 mũi.
Khuyến cáo chích ngừa viêm gan B:
- Cho các đối tượng có nguy cơ cao như nhân viên y tế, những người có tiếp xúc gần gũi với người có HBsAg dương tính, bệnh nhân lọc máu, truyền máu…
- Cho tất cả trẻ nhỏ để đạt tới miễn dịch cho toàn bộ cộng đồng
Một cách lý tưởng nên chích ngừa trước khi có thai và tránh tiếp xúc với bệnh khi có thai. Tuy nhiên, khác với uốn ván là một bệnh rất nguy hiểm cho sơ sinh, việc chích ngừa trong thai kỳ là chỉ định thường qui thì viêm gan B không phải là một chỉ định bắt buộc.
Như đã trình bày ở trên vắcxin ở dạng không họat động, do đó không ảnh hưởng cho thai nếu chích khi đang mang thai. Tuy nhiên, trong giai đọan có thai, hệ thống miễn dịch của người phụ nữ thường suy giảm do đó việc đáp ứng với vắc xin sẽ không theo qui luật chung, và như vậy rất khó đánh giá hiệu quả bảo vệ. Do đó, có nhiều quan điểm cho rằng không chích ngừa viêm gan B trong thai kỳ, và chờ sau sanh đánh giá mức độ đáp ứng kháng thể. Nếu nồng độ anti-HBs là 100 UI/l hay hơn có thể bảo vệ ít nhất 10 năm. Nếu nồng độ thấp hơn thì nên chích lại trong vòng 1 năm.
Như vậy trong trường hợp của chị:
- Một cách lý tưởng, chị nên ngừa thai để chích cho đủ 3 mũi cơ bản.
- Nếu có thai, đành tạm thời ngưng chích. Sau sanh, đánh giá lại mức độ kháng thể để chọn cách chích ngừa.
- Một mũi chích ngừa lần đầu chỉ có tác dụng tạo ra một lượng kháng thể bảo vệ trong vòng 3 tháng, nếu không nhắc lại, lượng kháng thể sẽ giảm xuống dần dần, và hiệu quả bảo vệ rất kém.
Th.s, BS NGUYỄN HỒNG HOA
giảng viên bộ môn Sản BV ĐH Y Dược TP.HCM
